АҚШ Марказий банки фоиз ставкаларини ўзгаришсиз қолдирди

АҚШ Федерал захира тизими (ФЗТ) фоиз ставкаларини 3,75 – 4 фоиз даражасида ўзгаришсиз қолдиришга қарор қилди.

Қайд этилишича, Эрондаги уруш оқибатида ёнилғи нархларининг кескин ошиши ва сунъий интеллект (AI) буми иқтисодий ўсишни тезлаштириб, инфляцияни кучайтираётганига қарамай, банк ставкани ушлаб туришни маъқул кўрган. Президент Дональд Трамп Марказий банкни ставкаларни кескин пасайтиришга ундаганига қарамай, ФЗТ сентябр ойида уни оширган эди.

«Биз қўллаган ушбу монетар чоралар бироз иш беришни бошлагани ҳақида умумий консенсус ва қатъий хулоса мавжуд», — дея таъкидлади ФЗТ раиси Кевин Уорш сентябрдаги ставкаларнинг оширилишига ишора қилиб.

Ушбу ойда ставкаларни барқарор ушлаб туриш қарори юзасидан ФЗТ инфлятсия юқорилигича қолаётганини, бироқ ставкаларни ўзгартириш бўйича навбатдаги қарорни қабул қилишдан олдин кўпроқ маълумот тўплаш ниятида эканлигини маълум қилди. Қайд этилишича, ноаниқликлар мавжудлигига қарамай, АҚШ иқтисодиёти барқарорлигини сақлаб қолмоқда.

Уорш инфляция ҳамон юқори эканлигини тан олди, лекин иқтисодиёт тўғри йўналишда ҳаракат қилаётганини кўрсатувчи бошқа белгилар, жумладан, кредит шартларининг қатъийлашуви кузатилаётганини айтиб ўтди.

Овоз бериш жараёни ва кутилаётган йиғилишлар

Қўмитанинг кейинги йиғилишига қадар иқтисодиёт ҳолати ҳақида янада батафсилроқ тасаввур уйғотувчи кўплаб иқтисодий маълумотлар эълон қилиниши кутилмоқда.

«Ўша пайтга келиб, биз тўғри сиёсий қарор ва сиёсат позитсиясини белгилаш учун яхшироқ ҳолатда бўламиз, деб ўйлайман», — деди ФЗТ раиси.

Ўтган ойда қўмита бу йил яна бир марта ставка оширилиши мумкинлигига шама қилган бўлса-да, Уорш олти ҳафтадан кейин қанақа қарор қабул қилиниши ҳақида аниқ фикр билдиришдан бош тортди.

У: «Кўп нарса содир бўлиши мумкин, шунинг учун мен ўз тахминларим билан ўртоқлаша олмайман», — дея қўшимча қилди.

Ставкаларни ўзгаришсиз қолдириш тўғрисидаги қарор бир овоздан қабул қилинмади. Қўмитанинг 12 аъзосидан 10 нафари ставкаларни сақлаб қолиш учун овоз берган.

Бироқ бошқарувчи Лиза Кук ва Кливленд ФЗТ президенти Бет Хаммак ставкаларни жорий 3,75 – 4 фоиздан 4 – 4,25 фоизгача оширишни ёқлаб овоз бергани маълум қилинди. Марказий банкнинг навбатдаги йиғилиши 8-9-декабр кунлари бўлиб ўтиши белгиланган.

Фоиз ставкаларининг молиявий таъсири

ФЗТ фоиз ставкаларини ўзгартириш орқали инфлятсияни йилига 2 фоиз даражасида ушлаб туришга ва меҳнат бозори барқарорлигини таъминлашга ҳаракат қилади.

Инфлятсия ҳаддан ташқари юқори бўлганда, банк ставкаларни оширади. Бу эса тижорат банклари ва бошқа кредиторлар томонидан бериладиган кредитлар фоизини кўтаради.

Натижада ипотека кредитини қайта молиялаштираётган ёки биринчи марта уй сотиб олаётганлар, шунингдек, кредит карталари ёки автомобил кредитларидан фойдаланувчилар юқорироқ тўловларга дуч келишади.

Шу билан бирга, бу нақд пул жамғармалари бўйича юқорироқ даромад олиш имконини беради ва одамларни кўпроқ пул жамғаришга, камроқ сарфлашга ундайди.

Жорий ойда ставкаларнинг ўзгаришсиз қолиши янги ипотека ёки бизнес кредитлари бўйича фоизлар, шунингдек, жамғармалар бўйича ставкалар ҳам ўзгармаслигини англатади.

Маълумот учун, АҚШда фоиз ставкалари тез-тез ўзгариб туради. ФЗТ ставкалари сўнгги бор 2008-йилги глобал молиявий инқироз арафасида шундай юқори даражада бўлган. Пандемия даврида 0 – 0,25 фоизгача туширилган ставкалар 2023 йил ўрталаридан 2024-йил августига қадар инфляция сакраши ортидан 5,25 – 5 фоизгача кўтарилган ва ўтган ойдаги оширишга қадар барқарор пасайиб келаётган эди.