Доналд Трамп: «Эроннинг янги раҳбарияти музокара сўрамоқда»

АҚШ Президенти Доналд Трамп «The Atlantic» нашрига берган интервюсида Эроннинг янги раҳбарияти Вашингтон билан музокаралар ўтказиш бўйича сўров юборганини маълум қилди. Трамп ушбу таклифга розилик берган, бироқ учрашувнинг аниқ вақти ва жойини очиқламади. Трампнинг таъкидлашича, аввалги музокараларда иштирок этган эронлик мулозимларнинг аксарияти яқиндаги ҳаво зарбалари натижасида ҳалок бўлган. Шунингдек, Трамп Эрондаги намойишлар ва муҳожирларнинг қувончига таяниб, мамлакатда «муваффақиятли қўзғолон» юз беришига ишонч билдирди.

Али Хоманаийнинг ўлими тасдиқлангач, оятуллоҳ Мукарим Шерозий Исроил ва АҚШга қарши муқаддас уруш (жиҳод) эълон қилган эди. Бунинг фонида Эрон ОАВлари кун давомида Яқин Шарқдаги Америка ҳарбий базаларига зарбалар берилаётгани ҳақида хабар тарқатди.

АҚШ Қуролли кучлари амалиёт давомида илк бор уч нафар ҳарбий хизматчиси ҳалок бўлганини ва беш киши яраланганини тан олди. Трамп эса ҳарбий муваффақиятлар туфайли нефт бозорида кескин инқироз юз бермаслигини иддао қилмоқда.

Иқтисодий босим ва блокада хавфи

Эрон ҳукумати Хоманаийнинг вафоти муносабати билан 40 кунлик мотам ва бир ҳафталик дам олиш эълон қилди. Мамлакатни вақтинчалик президент Масъуд Пизишкиён, суд ҳокимияти раҳбари ва Конститцияни муҳофаза қилиш кенгаши аъзосидан иборат кенгаш бошқармоқда. Россия Президенти Владимир Путин Пизишкиёнга таъзия билдириб, юз берган воқеани халқаро ҳуқуқ нормаларини қўпол равишда бузиш деб атади. Шу билан бирга, Теҳрон Форс кўрфазини АҚШ кемалари учун ёпганини ва Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси Ҳўрмуз бўғозини тўсиб қўйганини маълум қилди.

Ушбу кескинлик ортидан «Bloomberg» Саудия Арабистони, Миср ва Уммон фонд бозорларида пасайиш кузатилганини хабар қилди. Дунёдаги энг йирик суюлтирилган табиий газ харидори «Jera» компанияси минтақадан ўз ходимларини эвакуация қилишни бошлади.

Йирик юк ташувчи корпорациялар Ҳўрмуз бўғози орқали транзитни вақтинча тўхтатди. Бу вазият глобал таъминот занжирига жиддий таҳдид солмоқда ва энергия ресурслари нархига бевосита таъсир кўрсатиши мумкин.

Дипломатия ва уруш ўртасида

Трампнинг музокараларга рози бўлиши ҳарбий ҳаракатлар тўхташини англатмайди. Оқ уй раҳбари ҳамон «нуқтали» зарбалар тизими самара беришига ва режимни ўзгартиришга умид қилмоқда. Бироқ Эрон ичидаги аксилуруш намойишлари ва диний раҳнамоларнинг жиҳод чақириқлари вазиятнинг янада мураккаблашишига олиб келиши мумкин. Вашингтон Эроннинг янги таҳдидлари бўйича маълумотларни очиқлашдан бош тортмоқда, аммо минтақадаги ҳарбий тайёргарлик кучайтирилган.

Ҳўрмуз бўғози дунёдаги нефт ташиш йўлларининг энг муҳим артерияси ҳисобланади. Унинг ёпилиши глобал иқтисодиёт учун ҳалокатли бўлиши мумкин. Трамп эса ҳарбий устунлик эвазига ушбу таваккални назорат қилишга интилмоқда. Кейинги кунлардаги музокаралар ёки янги зарбалар минтақа тақдирини ҳал қилади.