«Қаршилик ўқи»даги сукут: ҳусийчилар қаерга ғойиб бўлди?

АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан тўғридан тўғри тўқнашуви, олий раҳнамо Али Хоманаийнинг вафоти ҳамда Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) ҳарбий қўмондонлигининг йўқ қилиниши бутун «Қаршилик ўқи» бўйлаб акс садо берган ҳокимият бўшлиғини юзага келтирди. Бундай оғир вазиятда «Ҳизбуллоҳ» ва ироқлик иттифоқчилар жангга шай турган бир вақтда, Яман ҳусийчилари кутилмаганда «стратегик сукут» сақлашни афзал кўрди.

Сўнгги икки йил ичида халқаро кема қатнови ва Исроил ҳудудига мингдан ортиқ ҳужум уюштирган ҳусийлар тўсатдан ғойиб бўлишди. Одатда вазиятнинг ҳар бир кескинлашувини оташин нутқлари билан қарши оладиган Абдул-Малик ал-Ҳусий, Хоманаий  вафоти муносабати билан билдирилган расмий таъзиядан сўнг бошқа эфирга чиқмади.

Ушбу сукут турли хил тахмин ва мулоҳазаларга сабаб бўлди. Яманлик сиёсатшунос Фарис ал-Байланинг фикрича, бу ерда гап устамонлик билан ўйланган тактик юриш эмас, балки кучли тизимли шок ҳақида бормоқда.

«Дастлабки зарбалар ортидан Эрон режими тушиб қолган инқирозли ҳолат қўмондонлик иерархиясини фалаж қилиб қўйди. Ҳусийлар шунчаки тезкор кўрсатмалар олишни тўхтатди», — деб қайд этади эксперт.

Ҳарбий таҳлилчи Аднан ал-Жабраний Санонинг иккиланишини Вашингтон ва Тел Авивнинг қатъий оҳанги билан боғламоқда. Доналд Трамп ва Бинямин Нетаняҳунинг Теҳрондаги тузумни тўлиқ ўзгартириш ҳақидаги тўғридан-тўғри таҳдидлари Яман раҳбариятини ўз келажаги ва мавжудлиги билан боғлиқ хавфларни қайта баҳолашга мажбур қилган.

Шунга қарамай, бошқача ёндашув ҳам мавжуд. Хавфсизлик бўйича эксперт Иброҳим Жалол ҳусийчилар атайлаб захирада ушлаб турилганини тахмин қилмоқда.

«Теҳрон ўзининг энг ўткир «жанубий қиличини» якуний босқич учун асраб қўйган бўлиши мумкин. Ҳусийчиларнинг тўғридан тўғри буйруқ асосида урушга кириши эҳтимоли ҳамон юқорилигича қолмоқда», — деб таъкидлайди у.

Афтидан, «Ансоруллоҳ» ҳаракати ичида ҳам бирдамликка дарз кетган. Яман ҳукуматининг Ар-Риёддаги маслаҳатчиси Солиҳ ал-Байзанийнинг сўзларига кўра, Қизил денгизда зудлик билан ҳужумларни бошлашни талаб қилаётган радикал қанот ҳамда гуруҳнинг бутунлай яксон этилишидан хавфсираётган прагматиклар ўртасида жиддий ихтилофлар юзага келган.

Халқаро босим ҳам вазиятни янада чигаллаштирмоқда. БМТнинг махсус вакили Ҳанс Грундберг Сано минтақавий можаролар алангасининг гаровига айланмаслиги кераклиги ҳақида очиқ-ойдин огоҳлантириш берди.

Сано тадқиқот маркази эксперти Тофиқ ал-Жанд эса энг шов-шувли тахминни илгари сурмоқда: унинг фикрича, ҳусийлар Эрон манфаатларининг бевосита ҳимоячиси деган тамғадан қочиш учун ўз ҳаракатларини ҳамиша «Ғазони қўллаб-қувватлаш» шиорлари билан ниқоблаб келишган.

«Агар Эрон ва ИИМК тиклаб бўлмас даражада зарар кўрса, Абдулмалик ал-Ҳусий «Қаршилик ўқи»даги етакчиликни ўз қўлига олишга ҳаракат қилиши мумкин», — деб ҳисоблайди ал-Жанд.

Араб оммавий ахборот воситаларида қизғин муҳокама қилинаётган ушбу тахмин катта мафкуравий ўзгаришдан — шиалар қаршилик ҳаракати марказининг Теҳрондан Яманнинг забт этилмас тоғларига кўчишидан далолат беради.