Rossiyada internet ishlamay qoldi: Izolyatsiya istiqbollari

«Sboy.rf» va «Downdetector» xizmatlarining ma’lumotlariga ko‘ra, muammolar «Rostelekom», «Sber», «Alfa-bank», «Gosuslugi» va «T2» kabi tizim tashkil etuvchi tuzilmalarni qamrab olgan. Hatto onlayn-kinoteatrlar va o‘yin platformalari ham faoliyatsiz qolgan. Mutaxassislarning fikricha, bunday keng ko‘lamli uzilishning sababi Roskomnadzorning tahdidlarga qarshi kurashish texnik vositalari (TSPU)dagi «o‘ta kuchli zo‘riqish» bo‘lishi mumkin. Cheklovchi qoidalarning haddan tashqari ko‘pligi uskunalarning yuklama ostida «qulashiga» va tarmoq sifatining yomonlashishiga olib kelmoqda.

Rossiyada internetni tizimli ravishda o‘chirish va cheklash jarayonlari 2025-yilning may oyidan beri davom etmoqda. Hozir mamlakatning 70 dan ortiq hududida «oq ro‘yxatlar» (faqat ruxsat berilgan saytlar) joriy etilgan bo‘lib, Rossiya internet uzilishlari bo‘yicha dunyo yetakchisiga aylandi. «RKS Global» ekspertlarining prognoziga ko‘ra, mamlakat 2028-yilga borib to‘liq izolyatsiya qilingan internet tizimiga o‘tadi. Moskva Xitoy va Eron tajribasini o‘rganib, tarmoqning katta segmentlarini bloklovchi va onlayn-kommunikatsiyalarni to‘liq nazorat qiluvchi mexanizmlarni joriy etmoqda.

Bunday vaziyatda Davlat dumasida cheklovlarni yanada kuchaytirish taklif etilmoqda. Xususan, internetga faqat pasport bilan kirish va foydalanuvchilarni to‘liq deanonimizatsiya qilish haqidagi qonun loyihalari muhokama qilinmoqda.

Raqamli rivojlanish vazirligi esa «oq ro‘yxat»dagi kompaniyalardan VPN orqali kiruvchi foydalanuvchilarga to‘siq qo‘yishni talab qilmoqda. Mobil tarmoqlarda 15 Gb dan ortiq xalqaro trafik uchun qo‘shimcha haq belgilash rejalari ham Runetning tashqi dunyodan uzilishini tezlashtiruvchi omillar bo‘lib xizmat qilmoqda.

Infratuzilmaviy inqiroz

Rossiya moliyaviy tizimidagi doimiy uzilishlar iqtisodiy faollikni sekinlashtirib, aholining raqamli xizmatlarga bo‘lgan ishonchiga putur yetkazmoqda. Markaziy bankning tezkor to‘lovlar tizimidagi to‘xtalishlar millionlab tranzaksiyalarning amalga oshmasligiga sabab bo‘ldi.

Mutaxassislarning fikricha, internetni jismoniy va dasturiy darajada bo‘lishga bo‘lgan urinishlar tarmoqning umumiy barqarorligini buzmoqda, bu esa kutilmagan «zanjirli reaksiya» turidagi nosozliklarni keltirib chiqarmoqda.

Ihotalanish istiqbollari

Rossiya hukumatining strategiyasi milliy segmentni tashqi ta’sirlardan himoya qilish niqobi ostida to‘liq davlat nazoratiga olishdan iborat. Biroq, bunday qadam ichki iqtisodiyot uchun yuqori texnologik taqchillikni va innovatsiyalarning to‘xtab qolishini anglatadi.

Global servislarga kirishning cheklanishi nafaqat oddiy foydalanuvchilarga, balki xalqaro bozor bilan ishlaydigan kompaniyalar va ilmiy doiralarga ham og‘ir zarba bo‘lmoqda.