1,65 трлн сўм дивиденд: капитал бозорида пул ҳаракати кучайдими?
2025 йилда депозитарий орқали 1,65 трлн сум дивиденд тўланди, бу акциядорлар учун реал пул оқими ва бозор интизоми шаклланаётганини кўрсатмоқда.
2025 йил якунларига кўра, Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси тизими орқали акциядорларга жами 1,65 трлн сўм дивиденд ўтказилди. Бу рақам капитал бозорида дивидендлар фақат баёнот эмас, балки амалда ишлаётган пул механизмига айланаётганини кўрсатади.
Марказлашган депозитарий механизми тўлов занжирини соддалаштирди: эмитент компания дивиденд маблағини депозитарийга ўтказади, у эса акциядорлар ҳисобларига автоматик тарзда тарқатади. Бу амалиёт ҳисоб-китоб интизомини мустаҳкамлаб, кечикишлар ва техник тўсиқларни камайтирмоқда.
Бозор учун дивиденд тўловлари компаниянинг ликвид ҳолати ва фойдасини акциядорлар билан бўлишишга тайёрлигини кўрсатадиган муҳим сигнал ҳисобланади. Йирик ҳажмдаги тўловлар капитал бозорида реал пул айланмаси борлигини тасдиқлайди.
Дивиденд етакчилари
Очиқ маълумотларга кўра, 2025 йилда дивиденд тўловлари бўйича етакчи сифатида «Ипак йўли» банки қайд этилган — акциядорларга 66,1 млрд сум йўналтирилган. Ундан кейин «Анор банк» 12,5 млрд сум ва «Ҳамкорбанк» 8,8 млрд сум кўрсаткич билан жой олган.
Умумий манзарада дивиденд маблағларининг салмоқли қисми банк сектори ҳиссасига тўғри келмоқда. Бу молия институтларининг капитал бошқаруви ва инвесторлар олдидаги мажбуриятларга нисбатан фаол позициясини кўрсатади.
Шу билан бирга, тўловлар динамикаси барча эмитентларда бир хил эмас. Айрим банк ва компанияларда дивидендлар мавсумий характерга эга бўлиб, бу молиявий натижалар цикли ва капитал стратегияси билан боғлиқ.
Бозор учун сигнал
Марказлашган тўлов тизими акциядорлар учун дивиденд олиш жараёнини анча енгиллаштирди. Энди ҳар бир эмитентга алоҳида мурожаат қилиш талаб этилмайди, бу эса шаффофлик ва назорат имкониятларини кенгайтиради.
Муҳим жиҳат шундаки, келтирилган 1,65 трлн сум барча бозор дивидендлари эмас, балки депозитарий орқали ўтган тўловларни акс эттиради. Шунинг ўзиёқ капитал бозорида «пулни қайтариш маданияти» шаклланаётганини кўрсатади.
Агар ушбу тенденция сақланиб қолса, дивиденд сиёсати инвесторлар учун акция танлашдаги асосий ориентирлардан бирига айланиши мумкин. Бу эса капитал бозорининг сифат жиҳатдан ривожланишига хизмат қилади.
Г.Бозорова тайёрлади
