Трамп Зеленскийга ёрдам сўраб мурожаат қилди

Доналд Трамп ўтган йил давомида бутун дунёни, айниқса Зеленскийнинг ўзини Украина президентининг «қўлида ҳеч қандай қарта йўқлигига» изчил ишонтириб келди. Бу иддао ўзига хос «мантра»га айланди: Трамп ҳар бир қулай фурсатда — интервюларда, ижтимоий тармоқларда ва Оқ уйдаги суҳбатларда буни қайта-қайта таъкидлади.

«Сизда ҳеч қандай қарта йўқ. Энди унда қарталар янада камайди», — деган эди Америка президенти шу ҳафта «Politico» нашрига.

Бироқ Эрон билан уруш бошланганидан атиги бир ҳафта ўтиб, Пентагон ёрдам сўраб Киевга қўнғироқ қилишга мажбур бўлди.

Кўрфаз узра «Шаҳед»лар

28-феврал куни АҚШ ва Исроил Эронга қарши «Эпик ғазаб» амалиётини бошлаганида, ҳарбий стратеглар технологик устунликка умид қилишган эди. Бу ҳисоб-китоб қисман ўзини оқлади — Эрон ракета арсеналлари жиддий талофат кўрди. Аммо Теҳрон шундай қурол билан жавоб бердики, АҚШнинг кўп миллиардлик ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими иқтисодий жиҳатдан ожиз бўлиб чиқди.

Булар — «Шаҳед» дронларидир.

Украина тўрт йилдан бери ҳар кеча айнан мана шу қурилмалардан ҳимояланиб келмоқда. Битта «Шаҳед» 20–50 минг доллар турса, уни уриб туширувчи «Patriot PAC-3» ракетаси 3–8 миллион долларга баҳоланади. Урушнинг илк уч кунида 800 дан ортиқ «Patriot» ракетаси учирилди — бу ушбу ракеталарнинг дунё миқёсидаги бир йиллик ишлаб чиқариш ҳажмига тенгдир.

Урушнинг иккинчи кунида Қувайтдаги Америка қўмондонлик маркази Эрон дрони томонидан нишонга олинди — америкалик ҳарбийлар ҳалок бўлди. Низонинг дастлабки уч кунида Бирлашган Араб Амирликлари 689 та учувчисиз учиш аппарати ҳужумига учради. Иорданиядаги «THAAD» тизимининг радарига шикаст етди. Пентагон Эрон дронларига берилган жавоб «ҳафсалани пир қилганини» очиқ тан олди.

«Шаҳед»ларга қарши энг катта тажриба Украинада

Украина «Шаҳед»ларни уриб тушириш борасида дунёдаги энг ноёб тажрибага эга. Бу осон бўлгани учун эмас, балки 2022-йилнинг сентабр ойидан бери давом этаётган тинимсиз ҳужумлар остида шаклланган ҳаётий заруратдир. Киев катта йўқотишлар ва синовлар эвазига дронларга қарши курашнинг яхлит экотизимини яратди. Бу тизим арзон тутиб олувчи дронлар, радиоэлектрон кураш воситалари ва кенг қамровли операторлар тармоғини ўз ичига олади. Масалан, Украинанинг «Octopus» тутиб олувчи дрони атиги 3 минг доллар туради. Феврал ойининг ўзида Украина кучлари 15 мингдан ортиқ дронни йўқ қилди ва самарадорлик кўрсаткичи 90 фоиздан юқори.

2025-йилнинг август ойидаёқ Украина расмийлари Вашингтонга аниқ таҳлил ва тақдимот билан келган эди. Унда Яқин Шарқ харитаси ва «Эрон камикадзе-дронларини такомиллаштирмоқда» деган хавотирли огоҳлантириш акс этганди. Киев Туркия, Иордания ва Форс кўрфази мамлакатларида «дронларга қарши кураш хаблари»ни ташкил этишни таклиф қилди. Трамп ўз жамоасига масалани ўрганишни буюрса-да, амалда ҳеч қандай чора кўрилмади.

Орадан етти ой ўтиб, Эрон «Шаҳед»лари Басра кўрфазини қоплагач, Пентагон расман Киевдан ёрдам сўради. Эртаси куниёқ Украина мутахассислари Иорданияга йўл олди.

Эрон урушида АҚШ иттифоқчилари иккиланмоқда

Украина билан боғлиқ воқеалар Эрон билан уруш туфайли юзага келган кенг қамровли геосиёсий манзаранинг бир қисми, холос.

Буюк Британия АҚШга Эронга зарба бериш мақсадида Диего-Гарсия ва Глостерширдаги базаларидан фойдаланиш ҳуқуқини беришни рад этди. Маълумотларга кўра, айнан шу рад жавоби Британия бош вазири Стармерни Чагос ороллари масаласида Оқ уйнинг қўлловидан маҳрум қилди. Лондон якунда барибир «махсус мудофаа амалиётлари»га рухсат берди — 7 март куни эрталаб Фэрфорд базасига учта «B-1 Lancer» бомбардимончи самолёти етиб келди.

Испания вазиятга янада қатъий ва муросасиз муносабат билдирди. Мадрид халқаро ҳуқуқий асослар мавжуд эмаслигини рўкач қилиб, Эронга қарши амалиётлар учун Рота ва Морон базаларини тақдим этишдан қатъий бош тортди. Оқ уй матбуот котиби Каролайн Ливитт Испания «ҳамкорлик қилишга рози бўлганини» шошилинч эълон қилган бўлса-да, Испания ТИВ буни очиқчасига рад этди. Трампнинг Мадрид билан барча савдо алоқаларини узиш ҳақидаги таҳдидларига жавобан, бош вазир Педро Санчес Испания «шунчаки жавоб чораларидан қўрқиб, дунё учун салбий оқибатларга олиб келадиган ишга шерик бўлмаслигини» айтди.

Тинчлик даврида қадрланмайдиган иттифоқчилар уруш вақтида ўз инфратузилмасини тақдим этишга шошилмаяпти.

Оқ уй инкор этган Киев ёрдамга келди

Доналд Трамп журналистларга Зеленскийнинг «қўлида қарталари янада камайганини» уқтираётган бир пайтда, украиналик мутахассислар Америка базаларини ҳимоя қилиш учун аллақачон йўлга тушишган эди. Оқ уй Украина «ҳеч нарса таклиф бера олмайди» деб дунёни ишонтираётган бир вақтда, Қатар Украина мудофаа заводларига ўз делегациясини юборди. Америка маъмурияти етти ой давомида Киевнинг огоҳлантиришларига эътибор бермаганининг бадали эса ниҳоятда оғир бўлди: 7 нафар америкалик аскар украиналиклар аввалроқ огоҳлантирган айнан ўша дронлар ҳужумидан ҳалок бўлди.

«Агар уруш бошланишидан олдин биз томондан тактик хатога йўл қўйилган бўлса, у айнан мана шу эди», — деди америкалик мулозимлардан бири «Axios» нашри билан суҳбатда.

Зеленский эса, ўз навбатида, бу вазиятдан кесатиқ қилиш учун фойдаланмади. У фақатгина АҚШнинг «Patriot» ракеталарини аёвсиз сарфлаётганини кузатиб:

 «Украинада бутун уруш давомида бунчалик кўп ракета бўлмаган», — деди, холос.