АҚШ Эронда қуруқликдаги ҳарбий операцияга тайёргарлик кўрмоқда

АҚШ Мудофаа вазирлиги Эронда камида бир неча ҳафта давом этадиган қуруқликдаги операция режасини тайёрламоқда. «The Washington Post» нашрининг Оқ уйдаги манбаларига таяниб хабар беришича, гап кенг кўламли босқин эмас, балки махсус кучлар ва пиёда қўшинларнинг нуқтали рейдлари ҳақида бормоқда. Операциянинг асосий мақсади Эрон нефт экспортининг 90 фоизи ўтадиган Харк оролини қўлга киритиш ҳамда Ҳўрмуз бўғозидаги ҳарбий таҳдидларни йўқ қилишдир.

Президент Доналд Трамп ҳозирча ушбу режага якуний розилик бермаган. У Эрон билан музокаралар «жуда муваффақиятли» кетаётганини айтиб, энергетика объектларига зарба беришни 6-апрелгача кечиктирган эди. Бироқ Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Левитт агар Теҳрон ядровий амбицияларидан воз кечмаса, президент уларга қарши «дўзах оловини ёғдириши»дан огоҳлантирди. Пентагоннинг вазифаси — бош қўмондонга ҳаракат қилиш учун максимал эркинлик ва барча ҳарбий вариантларни тақдим этишдир.

Айни пайтда АҚШ Яқин Шарқдаги ҳарбий иштирокини кескин оширмоқда. 28-март куни бортида 3500 нафар денгизчи ва денгиз пиёдалари бўлган «USS Tripoli» десант кемаси минтақага етиб келди. Аввалроқ ҳудудга 82-ҳаво десанти дивизиясининг 4000 аскари юборилган эди. Ҳозирда АҚШнинг Яқин Шарқдаги умумий контингенти 50 минг нафарга етди. Эрон эса, ўз навбатида, қуруқликдаги операция бошланса, Сувайш каналига олиб борувчи Боб ул-Мандаб бўғозини тўсиб қўйиш билан таҳдид қилмоқда.

Стратегик ороллар қамали

Пентагон режасига кўра, Харк оролидан ташқари Ҳўрмуз бўғози киришидаги Лорак ва Абу Мусо оролларига ҳам қўшин тушириш таклиф этилган. Бу оролларнинг эгалланиши Эронга дунё нефт ташиш йўлакларининг 20 фоизини ташкил этувчи коридорни блоклашга йўл қўймайди. Америкалик ҳарбийлар ушбу ҳудудларда кемаларга зарба бера оладиган Эрон ракеталари ва дронларини йўқ қилишни мақсад қилган.

Бироқ қуруқликдаги ҳар қандай ҳаракат катта хавфлар билан боғлиқ. Эроннинг дронлари, ракеталари ва қўлбола портловчи қурилмалари АҚШ шахсий таркиби учун жиддий таҳдид туғдиради. Шу сабабли, Пентагон мутахассислари операция муддатини бир неча ҳафтадан икки ойгача деб баҳоламоқдалар. Бу вақт ичида Эроннинг денгиз бўйидаги барча ҳарбий инфратузилмасини фалаж қилиш кўзда тутилган.

Дунё савдоси хавф остида

Эроннинг Боб ул-Мандаб бўғозини ёпиш ҳақидаги таҳдиди глобал иқтисодиёт учун ҳалокатли бўлиши мумкин. Ушбу бўғоз орқали дунё денгиз савдосининг 12 фоизи ва контейнер ташишнинг 30 фоизи ўтади. Агар Теҳрон ушбу «жанубий дарвоза»ни ёпса, Сувайш канали орқали ўтувчи барча юк ташишлар тўхтайди ва бу глобал таъминот занжирида мисли кўрилмаган инқирозни келтириб чиқаради.

Вашингтондаги сиёсий доираларда фикрлар турлича. Давлат котиби Марко Рубио уруш давомли бўлмаслигини ва мақсадларга қуруқликдаги қўшинларсиз ҳам эришиш мумкинлигини айтмоқда. Аммо «The Wall Street Journal» манбаларининг таъкидлашича, «якуний зарба» барибир қуруқликдаги операцияни ўз ичига олади. Дунё ҳамжамияти Трампнинг 6-апрелдаги қарорини ва музокараларнинг якуний натижасини диққат билан кузатмоқда.