Жаҳон банки «Роғун» ГЭС қурилишига 300 миллион доллар берди

Кеча, 30 июнь куни Жаҳон банки директорлар кенгаши «Роғун» гидроэлектрстанцияси (ГЭС) қурилишини молиялаштиришнинг иккинчи босқичи учун 300 миллион долларлик грантни маъқуллади. Бу ҳақда банк матбуот хизмати берган маълумотда келтирилган.

Шу тариқа банк ГЭС учун ажратган умумий молиялаштириш ҳажми 650 миллион долларга етди. Лойиҳа 30 мингдан ортиқ тўғридан-тўғри ва билвосита иш ўринларини яратиши, Тожикистонда 10 миллиондан ортиқ одам учун арзон, ишончли ва барқарор электр энергиясидан фойдаланиш имкониятини яхшилаши ва Марказий Осиёда қайта тикланадиган энергия ишлаб чиқаришни кўпайтириши кутиляпти.

Лойиҳа мамлакатнинг узоқ муддатли ривожланиши учун муҳим аҳамиятга эга деб ҳисобланади. Унинг амалга оширилиши иқтисодий ўсишни рағбатлантириш, молиявий барқарорликни мустаҳкамлаш, энергетика секторини ривожлантириш ва янги иш ўринларини яратишга ёрдам бериши кутилмоқда. Станция тўлиқ ишга туширилгач, Тожикистон электр тармоғини модернизация қилиш кутилмоқда. Бу мавсумий электр тақчиллигини бартараф этишга ва электр таъминоти ишончлилигини оширишга ёрдам беради. Гидроэлектростанция ишга туширилгандан сўнг, йилига 14 400 гигаватт-соат қайта тикланадиган электр энергияси ишлаб чиқаради, бу мамлакатнинг ҳозирги электр энергияси ишлаб чиқаришининг тахминан 60 фоизига тенг.

Лойиҳанинг арзон электр энергияси ишлаб чиқаришининг ярми ўсиб бораётган ички талабни қондириш учун ишлатилади. Бу қишки электр таъминотидаги мунтазам чекловларни бартараф этишга ёрдам беради.

Жаҳон банки маълумотларига кўра, қолган энергия Қозоғистон ва Ўзбекистонга экспорт қилинади. Бу Марказий Осиёда минтақавий электр энергияси бозорини ривожлантиришга ва электр энергияси тақчиллигини камайтиришга ҳисса қўшиши керак. Шунингдек, ажратилган маблағлар қурилиш ишларини молиялаштириш, электр энергияси ишлаб чиқариш учун электромеханик ускуналарни етказиб бериш ва ўрнатиш, бундан ташқари, лойиҳани амалга оширишни таъминлаш, жумладан, қатъий сифат назорати, хавфсизлик талабларига риоя қилиш ва экологик ва ижтимоий мажбуриятларни бажариш учун ишлатилиши айтилган.

Маълумот учун, Ўзбекистоннинг қўшниси бўлган Тожикистон Марказий Осиёда жойлашган тоғли давлат. Илгари Ўзбекистон каби СССР таркибида бўлган бу мамлакат денгизга чиқиш имкониятига эга эмас. Ҳудудининг 93 фоизи тоғли бўлиб, фойдали қазилмалар захиралари мавжуд бўлса-да, уларни қазиб олиш ва ташиш катта харажат ва машаққат талаб қилади. Тожикистонда Марказий Осиёдаги барча сув ресурсларининг қарийб 60 фоизи ҳосил бўлишига қарамай, қишда бу ерда электр танқислиги кучаяди, чекка ҳудудлар том маънода зулмат ичида қолади.

1991 йилдан кейин Ўзбекистоннинг биринчи президенти Ислом Каримов «Роғун» ГЭС қурилишига қарши чиққан. У сейсмик жиҳатдан хавфли ҳудудда дунёдаги энг баланд тўғон пайдо бўлишидан хавотир билдирган. 2012 йил Қозоғистонга ташриф буюрган Ислом Каримов ушбу мамлакатнинг биринчи президенти Нурсултон Назарбоев билан учрашувидан сўнг ўтказилган матбуот анжуманида Тожикистондаги «Роғун» ва Қирғизистондаги «Қамбарота» ГЭСлари қурилиши борасида алоҳида тўхталган. Қозоғистон матбуотининг ёзишича, Ислом Каримов ўшанда «Роғун» ва «Қамбарота» гидроэлектростанциялари лойиҳалари устида халқаро текширув ўтказилиши зарурлигини таъкидлаган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Ўзбекистон 2026 йилдан бошлаб «Қамбарота-1» ГЭС қурилишини молиялаштириши ҳақида ёзган эдик.