Jahon banki «Rog‘un» GES qurilishiga 300 million dollar berdi

Kecha, 30-iyun kuni Jahon banki direktorlar kengashi «Rog‘un» gidroelektrstansiyasi (GES) qurilishini moliyalashtirishning ikkinchi bosqichi uchun 300 million dollarlik grantni ma’qulladi. Bu haqda bank matbuot xizmati bergan ma’lumotda keltirilgan.

Shu tariqa bank GES uchun ajratgan umumiy moliyalashtirish hajmi 650 million dollarga yetdi. Loyiha 30 mingdan ortiq to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bilvosita ish o‘rinlarini yaratishi, Tojikistonda 10 milliondan ortiq odam uchun arzon, ishonchli va barqaror elektr energiyasidan foydalanish imkoniyatini yaxshilashi va Markaziy Osiyoda qayta tiklanadigan energiya ishlab chiqarishni ko‘paytirishi kutilyapti.

Loyiha mamlakatning uzoq muddatli rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega deb hisoblanadi. Uning amalga oshirilishi iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash, energetika sektorini rivojlantirish va yangi ish o‘rinlarini yaratishga yordam berishi kutilmoqda. Stansiya to‘liq ishga tushirilgach, Tojikiston elektr tarmog‘ini modernizatsiya qilish kutilmoqda. Bu mavsumiy elektr taqchilligini bartaraf etishga va elektr ta’minoti ishonchliligini oshirishga yordam beradi. Gidroelektrostansiya ishga tushirilgandan so‘ng, yiliga 14 400 gigavatt-soat qayta tiklanadigan elektr energiyasi ishlab chiqaradi, bu mamlakatning hozirgi elektr energiyasi ishlab chiqarishining taxminan 60 foiziga teng.

Loyihaning arzon elektr energiyasi ishlab chiqarishining yarmi o‘sib borayotgan ichki talabni qondirish uchun ishlatiladi. Bu qishki elektr ta’minotidagi muntazam cheklovlarni bartaraf etishga yordam beradi.

Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, qolgan energiya Qozog‘iston va O‘zbekistonga eksport qilinadi. Bu Markaziy Osiyoda mintaqaviy elektr energiyasi bozorini rivojlantirishga va elektr energiyasi taqchilligini kamaytirishga hissa qo‘shishi kerak. Shuningdek, ajratilgan mablag‘lar qurilish ishlarini moliyalashtirish, elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun elektromexanik uskunalarni yetkazib berish va o‘rnatish, bundan tashqari, loyihani amalga oshirishni ta’minlash, jumladan, qat’iy sifat nazorati, xavfsizlik talablariga rioya qilish va ekologik va ijtimoiy majburiyatlarni bajarish uchun ishlatilishi aytilgan.

Ma’lumot uchun, O‘zbekistonning qo‘shnisi bo‘lgan Tojikiston Markaziy Osiyoda joylashgan tog‘li davlat. Ilgari O‘zbekiston kabi SSSR tarkibida bo‘lgan bu mamlakat dengizga chiqish imkoniyatiga ega emas. Hududining 93 foizi tog‘li bo‘lib, foydali qazilmalar zaxiralari mavjud bo‘lsa-da, ularni qazib olish va tashish katta xarajat va mashaqqat talab qiladi. Tojikistonda Markaziy Osiyodagi barcha suv resurslarining qariyb 60 foizi hosil bo‘lishiga qaramay, qishda bu yerda elektr tanqisligi kuchayadi, chekka hududlar tom ma’noda zulmat ichida qoladi.

1991 yildan keyin O‘zbekistonning birinchi prezidenti Islom Karimov «Rog‘un» GES qurilishiga qarshi chiqqan. U seysmik jihatdan xavfli hududda dunyodagi eng baland to‘g‘on paydo bo‘lishidan xavotir bildirgan. 2012 yil Qozog‘istonga tashrif buyurgan Islom Karimov ushbu mamlakatning birinchi prezidenti Nursulton Nazarboyev bilan uchrashuvidan so‘ng o‘tkazilgan matbuot anjumanida Tojikistondagi «Rog‘un» va Qirg‘izistondagi «Qambarota» GESlari qurilishi borasida alohida to‘xtalgan. Qozog‘iston matbuotining yozishicha, Islom Karimov o‘shanda «Rog‘un» va «Qambarota» gidroelektrostansiyalari loyihalari ustida xalqaro tekshiruv o‘tkazilishi zarurligini ta’kidlagan.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq O‘zbekiston 2026 yildan boshlab «Qambarota-1» GES qurilishini moliyalashtirishi haqida yozgan edik.