Жаҳон чемпионати: АҚШ-Эрон уруши, Мексикадаги зўравонликлар ва чипта муаммоси

2026 йилги футбол бўйича Жаҳон чемпионати аслида ФИФА тарихидаги энг тинч ва ташкилий жиҳатдан мукаммал ўтадиган мусобақа бўлиши башорат қилинган эди. Бироқ турнир бошланишига атиги уч ой қолганда, вазият кутилмаган даражада мураккаб тус олди.

АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан ҳарбий тўқнашуви бутун дунёда хавотирли мавҳумликни юзага келтирди.

ФИФАнинг энг нуфузли мусобақаси эса Америка қитъасидаги мавжуд сиёсий инқирозлар билан бир қаторда, ушбу халқаро зиддиятнинг оғир асоратларини ҳам бевосита ҳис қилмоқда.

Эрон терма жамоаси Жаҳон чемпионатидан воз кечди

11-март куни Эрон спорт вазири мамлакат олий раҳнамосининг ўлдирилиши муносабати билан Эрон ФИФА Жаҳон кубогида иштирок этмаслигини эълон қилди.

Оятуллоҳ Али Хоманаий АҚШ ва Исроил томонидан бошланган ҳарбий ҳаракатларнинг илк кунидаёқ суиқасд қурбони бўлган эди, Эрон миллий терма жамоасининг Жаҳон кубоги гуруҳ босқичидаги барча ўйинлари эса АҚШ шаҳарларида ўтказилиши белгиланган.

28-февралдан буён давом этаётган ҳужумлар оқибатида шу кунгача Эронда 1 255 киши ҳалок бўлди, 12 мингдан зиёд одам жароҳатланди.

Теҳрон бунга жавобан Исроил ҳудудига ҳамда Яқин Шарқдаги АҚШ ҳарбий базалари ва муҳим инфратузилма объектларига ракета зарбалари йўллади.

 «Ушбу бузғунчи тузум [АҚШ] раҳнамомизни ўлдирганини ҳисобга олсак, биз ҳеч қандай шароитда Жаҳон кубогида иштирок эта олмаймиз», — деди спорт вазири Аҳмад Дунямолий давлат телевидениесига берган интервюсида.

Трамп Эроннинг мусобақада қатнашишига қарши эмас

ФИФА президенти Жанни Инфантинонинг сўзларига кўра, АҚШ президенти Дональд Трамп Эроннинг Жаҳон чемпионатидаги иштирокини маъқулламоқда.

Эроннинг расмий баёнотидан аввал Инфантино Инстаграмдаги саҳифасида муҳим маълумот билан бўлишди. Унга кўра, Яқин Шарқдаги урушга қарамай, бўлажак турнир масаласида ўтказилган учрашувда Трамп Эроннинг иштироки борасидаги ўз позициясини яна бир бор тасдиқлаган.

Қуръа натижаларига кўра, агар АҚШ ва Эрон ўз гуруҳларида иккинчи ўринни эгалласа, уларнинг ўзаро тўқнаш келиш эҳтимоли бор. Бундай ҳолатда, 3-июл куни Далласда плей-офф босқичи доирасидаги учрашув бўлиб ўтиши мумкин.

Агар АҚШ Эрон терма жамоасини қабул қилишдан бош тортса, ФИФА уларни мезбонлик ҳуқуқидан маҳрум қилиши мумкин. Индонезия аллақачон худди шундай қисматга дуч келган.

Бундан уч йил олдин Индонезия 20 ёшгача бўлган ёшлар ўртасидаги (U-20) Жаҳон чемпионатида Исроилни қабул қилишдан бош тортганди. Ўшанда ФИФА мусобақа бошланишига саноқли ҳафталар қолганида Индонезияни мезбонликдан четлатиб, турнирни Аргентинага кўчирган эди.

Жаҳон чемпионати олдидан Мексикада хавфсизлик инқирози

Бутун дунё АҚШ ва Эрон ўртасидаги уруш оқибатида юзага келган мураккабликлар билан овора бўлиб турган бир пайтда, Мексика ўз ички инқирози гирдобида қолди.

23-феврал куни мамлакатдаги энг йирик жиноий тўдалардан бирига раҳбарлик қилган наркобарон ўлдирилгач, Мексикада зўравонликлар тўлқини авж олди.

Жиноят олами етакчисининг ўлими ҳақидаги хабар тарқалиши биланоқ, қуролланган гуруҳлар олтидан ортиқ штатда автомобилларга ўт қўйиб, магистрал йўлларни тўсиб қўйди.

Вазиятнинг хавотирли жиҳати шундаки, Жаҳон чемпионатининг очилиш учрашуви Мехико шаҳрида, турнирнинг иккинчи ўйини эса айнан ўтган ойда тартибсизликлардан ларзага келган Гвадалахарада бўлиб ўтиши белгиланган.

Мавжуд вазиятдан келиб чиқиб, Мексика расмийлари ФИФА раҳбарияти ва миллионлаб сайёҳларни мусобақа хавфсиз ўтишига ҳаракат қилмоқда.

Президент Клаудия Шейнбаум мусобақа давомида Мексика 100 000 га яқин хавфсизлик кучлари ходимларини жалб қилишини маълум қилиб, футбол мухлисларини мамлакатга келишда «ҳеч қандай хавф йўқлигига» ишонтиришга уринди.

Чипталар тақчиллиги ва ақл бовар қилмас нархлар

Спорт ва кўнгилочар соҳадаги кўплаб йирик тадбирлар каби, Жаҳон чемпионати чипталарининг тақчиллиги ва баҳоси оддий мухлислар учун энг оғриқли масалага айланди.

Мусобақа чипталарининг дастлабки икки босқичдаги сотувидаёқ қарийб 2 миллион дона чипта ўз эгасини топди. Талаб шу қадар юқорики, тушган буюртмалар сони мавжуд чипталар миқдоридан 30 баробар ошиб кетди.

Очилиш ўйини учун энг қиммат чипталар 900 доллар атрофида бўлса, финал баҳси учун бу кўрсаткич 8 000 доллардан ошади.

Етакчи терма жамоалар иштирокидаги ўйинлар чиптаси камида 200 доллар туради. Финал ўйини учун энг арзон чипталар 2 000 доллар, энг яхши ўринлар эса 8 680 доллар этиб белгиланган.

Бундан ташқари, ФИФАнинг чипталарни қайта сотиш расмий сайти ҳам мавжуд бўлиб, у ерда 19-июл куни Ню-Жерсида бўлиб ўтадиган финал ўйинининг учинчи тоифадаги битта ўриндиғи 143 750 доллар нархда таклиф қилинди. Бу унинг 3 450 долларлик дастлабки баҳосидан 41 баравар қиммат демакдир.