Россия, Украина ва АҚШ илк уч томонлама музокараларни ўтказади

Россия, АҚШ ва Украина уч томонлама ишчи гуруҳининг биринчи учрашуви бугун, 23 январь куни Абу-Дабида бўлиб ўтади. Бу ҳақда шу кун эрталаб Россия Федерацияси президенти ёрдамчиси Юрий Ушаков АҚШ Президенти Дональд Трампнинг вакиллари ва Россия президенти Владимир Путин ўртасида Украинада тинчликка эришиш бўйича олиб борилган музокаралар якунлари бўйича ўтказилган телефон брифингида маълум қилди.

«Келишиб олиндики, бугун, яъни жума куни, 23 январда Абу-Дабида хавфсизлик масалалари бўйича уч томонлама ишчи гуруҳнинг биринчи мажлиси бўлиб ўтади», — деди Ушаков.

Россия делегацияси аллақачон шакллантирилган ва яқин соатлар ичида Амирликларга йўл олади. Юрий Ушаковнинг аниқлик киритишича, делегация таркибига Мудофаа вазирлиги раҳбарияти вакиллари, жумладан Қуролли Кучлари Бош штаби Бош бошқармаси бошлиғи (2010 йилгача — Мудофаа вазирлигининг Бош разведка бошқармаси) адмирал Игорь Костюков бошчилигидаги ҳайъат киради.

23 январга ўтар кечаси Кремлда ёпиқ эшиклар ортида бўлиб ўтган учрашувда Америка томонидан АҚШ президентининг махсус вакили Стив Уиткофф, Оқ уйнинг катта маслаҳатчиси Жош Грюнбаум, шунингдек, Дональд Трампнинг куёви Жаред Кушнер иштирок этди.

2017 йил январидан 2021 йил январигача Трампнинг катта маслаҳатчиси лавозимида ишлаган Кушнер ҳозирда АҚШ маъмуриятида расмий лавозимга эга эмас, аммо у қайнотасига таъсирини сақлаб қолган ва Оқ уйнинг дипломатик ҳамда сиёсий ташаббусларида иштирок этмоқда.

Жош Грюнбаум – АҚШ Умумий хизматлар бошқармаси қошидаги Федерал харидлар хизмати комиссари бўлиб, Трамп томонидан яқинда ташкил этилган «Тинчлик кенгаши»га катта маслаҳатчи этиб тайинланган. У музокараларда илк бор қатнашди.

Кремлдаги учрашувда Россия томонидан Путин ва Ушаковдан ташқари, Россия президентининг махсус вакили, Россия Тўғридан-тўғри инвестициялар жамғармаси бош директори Кирилл Дмитриев ҳам иштирок этди. Юрий Ушаковнинг сўзларига кўра, бу «музокаралар тўрт соатдан ортиқ давом этди ва жуда мазмунли, конструктив, ниҳоятда очиқ ва ишончли руҳда ўтди».

Ушаковнинг айтишича, Уиткофф ва Кушнер Давосда бўлиб ўтган алоқалар, жумладан Трампнинг Зеленский билан учрашуви ҳақида ўз таассуротлари билан ўртоқлашган.

Шунингдек, у Абу-Дабида икки томонлама – Россия-АҚШ иқтисодий масалалар бўйича гуруҳ раҳбарлари Стив Уиткофф ва Кирилл Дмитриев ўртасида ҳам учрашув бўлиб ўтишини қўшимча қилди.

Украина президенти Владимир Зеленский ҳам кеча, 22 январь куни Давосда бўлиб ўтган Жаҳон иқтисодий форуми доирасида АҚШ президенти Дональд Трамп билан учрашувдан сўнг АҚШ, Украина ва Россия вакиллари урушни эҳтимолий якунлаш масаласи бўйича Бирлашган Араб Амирликларида (БАА) музокаралар ўтказишни режалаштираётганини маълум қилди. Зеленскийнинг сўзларига кўра, гап биринчи уч томонлама музокара формати ҳақида бормоқда. Ушбу музокаралар бугун ва эртага кунлари Абу-Дабида экспертлар даражасида бўлиб ўтиши керак.

Украина давлат раҳбари уч томонлама маслаҳатлашувларни ўтказиш ташаббуси АҚШ томонидан кутилмаган ҳол бўлганини таъкидлади. Шу билан бирга, у БАА ҳокимияти тайёрланаётган музокаралардан хабардор бўлишига умид билдирди.

Зеленский учрашувдан ортиқча умидлари йўқлигини айтди, аммо Москва муросага тайёр-тайёр эмаслигини тушуниш муҳимлигини қайд этди. Унинг сўзларига кўра, Украина ва Россия ўртасида расмий тўғридан-тўғри музокаралар бир неча ойдан бери ўтказилмаган. Илгари бундай алоқалар учун сўнгги майдон Истанбул бўлган.

Шу билан бирга, Зеленский эслатганидек, Россия ва Украина ҳарбийлари вакиллари аввалроқ Абу-Дабида ҳарбий асирлар алмашинуви масаласини муҳокама қилиш учун норасмий форматда учрашган эди.

Давосдаги учрашув якунларига кўра, Трамп ва Зеленский фақат қисқа баёнотлар билан чекланди. АҚШ президенти журналистларга ҳеч қандай катта ютуққа эришилмаганини ва томонлар «ҳали маълум бир йўлни босиб ўтиши керак»лигини айтди.

Трамп Зеленский билан бўлган суҳбатни яхши деб атади ва кўп нарса унинг вакиллари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнернинг Россия президенти билан бўладиган музокараларига боғлиқ эканини қўшимча қилди. Трампнинг айтишича, Москвага юборилаётган асосий сигнал урушни тўхтатиш кераклиги.

Зеленский ҳам учрашувни самарали деб баҳолади. Унинг айтишича, музокараларда ҳаводан мудофаа масалалари ҳамда айрим «ҳужжатлар» муҳокама қилинган. Тахмин қилинишича, бу ҳужжатлар хавфсизлик кафолатлари ва урушдан кейин Украинани тиклаш бўйича келажакдаги келишувларни назарда тутади. Учрашув тахминан бир соат давом этган.

Жаҳон иқтисодий форумидаги чиқишида Зеленский Европа иттифоқчилари ва НАТОни кескин танқид қилди. У Европанинг келажак ҳақида кўп гапиришини, аммо айнан шу келажак қандай бўлишини белгилаб берадиган бугунги ҳаракатларга журъат этмаётганини таъкидлади. Украина президенти НАТОнинг амалий самарадорлигига ҳам шубҳа билдирди. Унинг сўзларига кўра, альянс асосан АҚШ ҳужум бўлса ёрдамга келади, деган ишонч ҳисобига мавжуд. Зеленский айтишича, ҳозиргача ҳеч ким НАТОни «амалда ишлаётган ҳолда» кўрмаган. У қуролли кучлар сонини оширишга чақириб, айнан Трампнинг босими илгари иттифоқчиларни мудофаа харажатларини кўпайтиришга ундаганини эслатди.

Шунингдек, Зеленский Европа давлатларининг Гренландия атрофидаги баҳс фонида у ерга рамзий ҳарбий бўлинмалар юборганини киноя билан тилга олди. У бир неча ўн нафар аскар юборилиши Россия, Хитой ва Дания учун қандай сиёсий ва ҳарбий сигнал эканини савол остига қўйди.

Трамп аввалроқ Давосда Зеленский келишувга тайёр, деб ҳисоблашини айтган эди.

«Менимча, биз анча яқинмиз», — деди АҚШ президенти қарийб тўрт йил давом этаётган урушни якунлаш зарурлигини яна бир бор таъкидлаб.

Трампнинг сўзларига кўра, ҳам Путин, ҳам Зеленский агар келишувдан бош тортса, бу ақлсизлик бўлар эди.

Зеленскийнинг Давосга сафари узоқ вақт давомида савол остида қолган эди. 20 январ куни у Россия ҳаво ҳужумлари давом этаётгани сабабли мамлакат ичидаги вазиятга эътибор қаратишга мажбур эканини айтган. Киев шаҳар мэри Виталий Кличко маълумотларига кўра, 22 январ куни эрталаб навбатдаги зарбалардан сўнг тахминан 3000 та кўп қаватли уй иситишсиз қолган.