Urush Fors ko‘rfazi davlatlarida jiddiy iqtisodiy qulashga olib kelishi mumkin
Jangovor harakatlar aprel oxirigacha davom etsa va Ho‘rmuz bo‘g‘ozining ikki oylik blokirovkasiga olib kelsa, Qatar va Kuvaytning yillik YAIMi 14 foizga tushishi mumkin.
© Foto: Bloomberg.comErondagi nizo Fors ko‘rfazi eng yirik iqtisodiyotlariga katta zarba berishi mumkin. Agar nizo yaqin vaqt ichida hal etilmasa, arab monarxiyalari 1990-yillarning boshida Iroqning Kuvaytga bosqinidan keyingi eng katta iqtisodiy pasayishga duch keladi, deb yozmoqda «Bloomberg».
Iqtisodchilar nima demoqda?
«Goldman Sachs Group»ning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika bo‘yicha bosh iqtisodchisi Faruk Sussaning aytishicha, agar jang harakatlari aprel oxirigacha davom etsa va Ho‘rmuz bo‘g‘ozining ikki oylik blokirovkasiga olib kelsa, Qatar va Kuvaytning yillik YAIMi 14 foizga tushishi mumkin.
Saudiya Arabistoni va BAA kamroq zarar ko‘radi, chunki ularda neftni muhim ko‘priqdan o‘tkazmay eksport qilish imkoniyati mavjud. Ammo ularning YAIMi ham 3 foiz va 5 foizga qisqarishi ehtimoldan xoli emas. Bu mamlakatlar uchun 2020-yil pandemiyasidan keyingi eng katta iqtisodiy shok bo‘ladi.
«Ko‘plab Fors ko‘rfazi iqtisodiyotlari uchun bu urush «Covid-19»dan ham jiddiy qisqa muddatli oqibatlarga ega bo‘lishi mumkin. Jang tugaganda ular tiklanadi, ammo bu nizo investor ishonchiga qanday iz qoldirishini hali ko‘rish kerak» – deydi Sussa.
Zarar davlatlarga qarab farqlanadi, foyda ham yo‘q emas
Iqtisodchilar shuni ta’kidlashicha, mintaqadagi mamlakatlarning barqarorligi turlicha:
Kuvayt, Bahrayn va Qatar asosiy zarbani olib, logistika bloklangani sababli og‘ir ta’sirlanadi.
Saudiya Arabistoni va BAA esa narxlar oshishi natijasida ayrim hollarda foyda ko‘rishi mumkin.
Ar Riyod Eron hujumlarini muvaffaqiyatli bartaraf eta olib, havo maydoni ochiq bo‘lib turgani tufayli, uzoq muddatli urushda asosiy foyda oluvchi bo‘lishi mumkin. Yagona jiddiy xavf – birinchi chorakda mahalliy daromadlar pasayishi tufayli budjet defitsiti chuqurlashishi.
2026-yilga kelib, Saudiya Arabistoni urushdan oldingi prognozlardan ham yuqori natija ko‘rsatishi mumkin.
Vashingtondagi Fors ko‘rfazi arab davlatlari institutida mehmon ilmiy xodim Tim Kallen ta’kidladiki, agar Saudiya nefti ishlab chiqarishi kuniga o‘rtacha 7,5 mln barrel bo‘lsa va «Brent» nefti narxi 90 dollar atrofida tursa, mamlakatning yillik budjet defitsiti 1 foizga qisqaradi (urushdan oldin hukumat 3,3 foiz defitsitni rejalashtirgan edi).
BAA esa yilni hatto budjet profitsiti bilan yakunlashi kutilmoqda.
