AQSH Rossiya gazi va neftini sotib oluvchi davlatlarga sanksiya qo‘llashi mumkin —WSJ

AQSHning marhum senatori Lindsi Grem tomonidan ishlab chiqilgan qonun loyihasi Rossiya nefti va gazini sotib oluvchi eng yirik beshta davlatga, birinchi navbatda Xitoy va Hindistonga qarshi choralarni o‘z ichiga oladi. Bu haqda «The Wall Street Journal» vaziyatdan xabardor manbalarga tayanib xabar berdi.

Manbalarga ko‘ra, AQSH prezidenti Donald Tramp Rossiya energiya resurslarini sotishga yordam berayotgan ayrim davlatlar va xususiy shaxslarga nisbatan 100 foizgacha boj tariflarini joriy qilishi mumkin. Bundan tashqari, qonun loyihasida Rossiyaning mudofaa, energetika va moliya sohalaridagi obyektlariga, shuningdek, «soya floti»ga qarshi sanksiyalar kiritish bo‘yicha qoidalar ham mavjud.

Nashr suhbatlashgan tahlilchilarning fikricha, agar qonun loyihasi qabul qilinsa, bu AQSH Kongressi boj tariflaridan geosiyosiy qurol sifatida foydalanishga ruxsat bergan birinchi holat bo‘ladi. Avval bojlar asosan insofsiz savdo amaliyotlariga qarshi kurash vositasi sifatida ishlatilgan.

«Biz ushbu loyihani AQSH savdo vakili hamda Oq uydagi hamkasblarimiz bilan muzokaralar davomida uzoq vaqt davomida takomillashtirdik. Bu juda murakkab, puxta va uzoq davom etgan jarayon bo‘ldi. Biz haddan tashqari keng qamrovli yoki qo‘pol yondashuvni xohlamaymiz», — dedi qonun loyihasi ustida Grem bilan birga ishlagan senator-demokrat Richard Blumental.

«Reuters» agentligining aniqlik kiritishicha, Rossiya neftining eng yirik beshta xaridori Xitoy, Hindiston, Slovakiya, Vengriya va Ozarbayjon, Rossiya tabiiy gazining eng yirik beshta xaridori esa Xitoy, Fransiya, Yaponiya, Vengriya va Belgiya hisoblanadi. Biroq, qonun loyihasining yangi versiyasi iste’mol qiladigan Rossiya tabiiy gazining 15 foizdan kamrog‘ini import qiladigan va ushbu importni kamaytirish uchun muhim choralar ko‘rayotgan mamlakatlar uchun imtiyozni nazarda tutadi. Bu Yaponiya, Fransiya, Vengriya va Belgiyani tariflardan ozod qilishi mumkin. 

Har ikkala partiya senatorlari hamda Oq uy vakillari bir yildan ortiq vaqt davomida ushbu qonun loyihasini qayta ishlab keldi. Dastlab Rossiya nefti, gazi, uranini va boshqa mahsulotlarini sotib oluvchi har qanday davlat tovarlariga 500 foizlik boj tariflari joriy etilishi rejalashtirilgan edi.

Biroq WSJ ta’kidlashicha, Oq uy Kongressning bunday keng ko‘lamli sanksiyalarni mustaqil ravishda joriy etishini istamagan, chunki bu Trampga Ukraina mojarosini tugatish bo‘yicha muzokaralarda maksimal darajada erkin harakat qilish imkoniyatini cheklashi mumkin edi.

Manbalarning aytishicha, hozirgi versiya — respublikachilar, demokratlar va Oq uy tomonidan qo‘llab-quvvatlangan murosaviy variantdir. Amaldagi loyiha, shuningdek, Trampga bu yil favqulodda holat vakolatlari asosida bir tomonlama boj tariflarini joriy etishni rad etgan AQSH Oliy sudi bilan ehtimoliy qarama-qarshilikda yordam beradi.

Tramp jamoasi prezident ushbu qonun loyihasini qo‘llab-quvvatlayotganini bildirdi. Ular uni Grem xotirasiga bag‘ishlab qabul qilishni istamoqda. Lindsi Grem 11-iyul kuni 71 yoshida vafot etgan.

14-iyul kuni AQSH prezidenti ushbu loyiha qabul qilinishining «yaxshi imkoniyati borligini» aytdi va Grem bu masalani juda istaganini ta’kidladi. Tramp qonun loyihasiga Eron va «Hizbulloh»ni ham kiritish ehtimolini istisno qilmadi, biroq Xitoy va Hindistonga qarshi ikkilamchi sanksiyalar joriy etilishi muhokama qilinmaganini bildirdi.

Kreml esa Rossiya iqtisodiyoti «juda katta miqdordagi sanksiyalar» ostida ham faoliyat yuritishda davom etayotganini va ularga nisbatan «ma’lum darajada immunitet» shakllantirganini ma’lum qilgan.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Rossiyadagi neftni qayta ishlash zavodlariga dronlar orqali uyushtirilayotgan muntazam hujumlar va Ukraina Qurolli kuchlarining boshqa muvaffaqiyatlari Rossiya yetakchisi Vladimir Putinni darg‘azab qilgani haqida yozgan edik.