Дунё мамлакатлари АҚШдан юз ўгирмоқда: янги тадқиқотнинг ҳайратланарли натижалари
Глобал миқёсда АҚШга бўлган ишонч кескин пасайди. Европа ва бошқа етакчи давлатлар Вашингтонга таянишдан воз кечиб, ўз мудофаасини кучайтиришга ўтмоқда.
Халқаро майдонда геосиёсий иттифоқларни қайта кўриб чиқиш жараёни бошланди. Бунга глобал хавфсизлик кафили саналган АҚШга бўлган ишончнинг кескин пасайиши сабаб бўлмоқда. «Катта еттилик» ва ривожланаётган давлатларда Вашингтонга нисбатан ҳафсала пир бўлиши кузатилмоқда.
Мюнхен хавфсизлик конференцияси ҳисоботида қайд этилишича, барча ўрганилган мамлакатларда АҚШ сиёсатига ишонч пасайган. Энг кескин тушиш Канадада кузатилиб, америкаликларни ишончли иттифоқчи сифатида қабул қилиш бирданига 52 фоизга қулаган.
Европа қитъасида ҳам пессимистик манзара ҳукм сурмоқда. Италияда ишонч 21 фоизга, Францияда 17 фоизга ва Германияда 15 фоизга камайган. Жанубий Африка, Бразилия, Хитой ва Японияда ҳам салбий динамика қайд этилган.
Экспертлар фикрича, бу рақамлар Американинг глобал барқарорлаштирувчи сифатидаги даври ниҳоясига етаётганини аниқ кўрсатади. Ғарб блоки ўзининг ички якдиллигини йўқотмоқда ва дунё мамлакатлари Вашингтонга бўлган тобеликни камайтиришга фаол ҳаракат қилмоқда.
Европа мустақилликка тайёрланмоқда
Океанорти ҳамкорларининг ишончсизлигини англаб етган Европа жамияти янги шароитларга мослашмоқда. Европа Иттифоқи фуқаролари ўз мудофаа бюджетларини мустақил равишда ошириш зарурлигига аста-секин рози бўлишмоқда.
«Eurobarometer» томонидан ўтказилган янги сўровномага кўра, ҳарбий харажатларни кўпайтиришни Францияда 43 фоиз, Германияда эса 32 фоиз аҳоли қўллаб-қувватлаган.
Мамлакатларнинг мудофаа харажатларини ошириши амалда ижтимоий дастурларнинг қисқаришига ва ҳарбий-саноат мажмуасини молиялаштириш учун бизнесга солиқ босимининг сезиларли даражада ўсишига олиб келиши муқаррар.
«Булдозер сиёсати» оқибатлари
Таҳлилчилар Вашингтоннинг институционал ҳамкорлик тамойилларидан воз кечиб, «булдозер сиёсати»га ўтганини таъкидламоқда. АҚШнинг шерикларни мудофаа харажатлари ҳажми билан шантаж қилиши ва халқаро келишувлардан чиқиши вазиятни янада кескинлаштирди.
Минтақавий ўйинчилар Вашингтондаги сиёсий конъюнктурага боғлиқ бўлмаган ҳимоянинг муқобил форматларини қидиришга мажбур бўлмоқда. Хусусан, савдо можаролари ва радикал риторика ишончсизликни янада кучайтирган.
Натижада дунё глобаллашув ва ягона ўйин қоидаларидан воз кечиб, парчаланиш, вазиятга қараб минтақавий иттифоқлар тузиш ва савдо тўсиқларини кучайтириш йўлига ўтмоқда.
