Qaysi davlat investorlarining Markaziy Osiyoga qiziqishi juda yuqori?

Markaziy Osiyo va Kavkaz xalqaro investitsiya xaritasida o‘z mavqeini mustahkamlashda davom etyapti. Geosiyosiy keskinlik va global moliya bozorlaridagi beqarorlikka qaramay, Buyuk Britaniya va AQSHdan kelgan institutsional investorlarning mintaqaga qiziqishi rekord darajada yuqoriligicha qolyapti. Bu haqda «Montfort Eurasia» kompaniyasining uchinchi yillik investitsiya kayfiyati hisobotida so‘z boradi.

Tadqiqotga ko‘ra, so‘rovda qatnashgan investorlarning 66,3 foizi mintaqa mamlakatlariga investitsiya kiritishga yuqori yoki o‘rtacha qiziqish bildirgan.

«Markaziy Osiyo va Kavkaz endi ekzotik yo‘nalishlar sifatida qabul qilinmaydi va bu joylar uzoq muddatli investitsiya strategiyalariga ega bozorlarga aylangan», — deyiladi unda.

So‘nggi yillarda investorlarning mintaqani baholashga yondashuvi o‘zgardi. Ilgari ularning fikrlari yangiliklar ta’sirida shakllangan bo‘lsa, bugungi kunda moliyaviy tahlil, sanoat tadqiqotlari va tegishli tekshiruv protseduralari ularning qarorlarining asosini tashkil etadi. Markaziy Osiyo mintaqasi haqidagi qiziqish va bilim o‘rtasida tafovut aniqlandi. Britaniyalik investorlar orasida xabardorlikning o‘rtacha o‘zini o‘zi baholash darajasi 10 balldan 6,63 ballni va amerikalik investorlar orasida 6,79 ballni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkichlar 2023 yildagi ko‘rsatkichlardan sezilarli darajada oshib ketgan bo‘lsa-da, mutaxassislar o‘tgan yilgi eng yuqori cho‘qqiga nisbatan biroz pasayishni qayd etdi.

Biroq, xolis ma’lumotlar cheklanganligicha qolyapti. Masalan, britaniyalik investorlarning atigi 29 foizi Buyuk Britaniya va mintaqadagi mamlakatlar o‘rtasidagi savdo hajmini aniq baholay olgan, Buyuk Britaniya va AQSHdagi respondentlarning taxminan to‘rtdan bir qismi esa Markaziy Osiyo va Kavkazda biznes uchun eng qulay mamlakat qaysi ekanini aytishda qiynalgan.

«Ikki yil oldin Markaziy Osiyo va Kavkaz uchun asosiy maqsad e’tiborni jalb qilish edi. Investorlar qarorlarni sarlavhalarga emas, balki moliyaviy ma’lumotlar va batafsil tahlillarga asoslanib qabul qiladi. Endi asosiy vazifa professional investitsiya hamjamiyatining kutganlariga javob beradigan yuqori sifatli, izchil va chuqur ma’lumot berishdir», — deydi «Montfort Eurasia» boshqaruvchi direktori Eleonor Kramers.

Tadqiqotda investorlarning axborotga bo‘lgan afzalliklari o‘zgargani aytilgan. Moliyaviy tahlil britaniyaliklarning 68,6 foizi va amerikaliklarning 56,6 foizi uchun asosiy axborot manbaiga aylandi va xalqaro ommaviy axborot vositalaridan ustun keldi. Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, bu mintaqaviy investitsiya imkoniyatlarini yanada professional baholashga o‘tishni ko‘rsatadi.

Shu bilan birga, siyosiy xavflarga e’tibor kuchaydi. Investitsiya xavfsizligi asosiy qaror qabul qilish omili bo‘lib qolsa-da, siyosiy barqarorlik mintaqaning jozibadorligidagi asosiy omillar orasida ikkinchi o‘rinni egalladi. Uning ahamiyatini britaniyaliklarning 56,2 foizi va amerikaliklarning 52,9 foizi aytib o‘tgan.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Prezident administratsiyasi rahbari Saida Mirziyoyeva «Ostona» xalqaro moliya markazi faoliyati bilan tanishgandi. Uning aytishicha, mazkur yo‘nalishda o‘zaro tajriba almashish nafaqat Qozog‘iston va O‘zbekistonga, balki butun Markaziy Osiyo mintaqasiga yanada ko‘proq investitsiya jalb qilishga yordam berishi mumkin.