2050-йилга бориб янги саратон ҳолатлари сони тахминан 70 фоизга ошиши мумкин — ЖССТ

Мамлакатлар саратон касаллигига қарши курашни зудлик билан кучайтириши лозим, акс ҳолда 2050-йилга бориб янги саратон касалликлари сони йилига қарийб 35 миллионга етиши мумкин. Бу ҳақда Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти огоҳлантирди.

ЖССТ маълумотларига кўра, ҳар йили дунё бўйлаб тахминан 20,6 миллион янги саратон касаллиги аниқланади ва қарийб 10 миллион киши ундан вафот этади. Бу кунига 26 мингдан ортиқ ўлимни англатади. Қўшимча чоралар кўрилмаса, ташкилот 2050-йилга бориб янги саратон касалликлари сони йилига қарийб 35 миллионга етиши мумкинлиги ҳақида огоҳлантирмоқда. Бу ҳозирги кўрсаткичлардан тахминан 70 фоизга ошганини англатади.

Саратон юрак-қон томир касалликларидан кейин бутун дунё бўйлаб ўлимнинг иккинчи асосий сабаби бўлиб қолмоқда. ЖССТ асосий муаммо сифатида профилактика, ташхис қўйиш ва даволашга тенг бўлмаган имкониятларни кўрсатади. Масалан, юқори даромадли мамлакатларда кўкрак бези саратонига чалинган аёлларнинг 87 фоизи ташхис қўйилганидан кейин беш йил омон қолади. Кам даромадли мамлакатларда бу кўрсаткич тахминан 42 фоизни ташкил қилади. Мамлакатларнинг учдан бир қисмидан камроғи саратон касаллигини даволашни универсал тиббий суғурта пакетларига киритади.

ЖССТнинг саратон касаллигига чалинган одамлар ўртасида ўтказган биринчи сўрови шуни кўрсатдики, камида 45 фоиз киши молиявий қийинчиликларга дуч келмоқда ва ярмидан кўпида руҳий саломатлик муаммолари бор. Дунё бўйлаб саратон касаллигининг ўндан тўртта ҳолати олдини олиш мумкин бўлган хавф омиллари билан боғлиқ. Инсон папилломавируси, B ва C гепатитлари ва «Helicobacter pylori» каби инфекцияларни, шунингдек, алкоголь ва тамаки истеъмолини, юқори тана массаси индексини ва жисмоний фаолликнинг сустлигини келтириб чиқаради.

Ўпка саратони бутун дунё бўйлаб саратон касаллигидан ўлимнинг энг кенг тарқалган сабаби бўлиб қолмоқда. ЖССТ эркаклар орасида ўпка, простата ва йўғон ичак саратонини энг кенг тарқалган деб ҳисоблайди. Аёллар орасида йўғон ичак, кўкрак ва ўпка саратони ҳам ҳолатларнинг катта қисмини ташкил қилади.

2010-йилдан бери бутун дунё бўйлаб тамаки истеъмоли 27 фоизга камайди ва эмлаш ва санитария шароитларининг яхшиланиши туфайли инфекция билан боғлиқ саратон касаллиги аста-секин камайиб бормоқда. Бироқ, ЖССТ маълумотларига кўра, бу кўрсаткичлар етарли эмас ва даволаниш имконияти нотенглигича қолмоқда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти круиз кемасида аниқланган хантавирус ҳолатлари янги пандемия бошланганини англатмаслигини маълум қилганди.