«Ҳақиқий қиймати йўқ пирамида»: Борис Жонсон биткоиннинг инқирозини олдиндан кўрмоқда

Буюк Британиянинг собиқ бош вазири Борис Жонсон криптовалюта соҳасини очиқтан-очиқ танқид қилди ва биткоинни анъанавий молиявий пирамида деб атади. Сиёсатчининг фикрича, давлат назорати ва асосий қийматнинг йўқлиги рақамли активларни чакана инвесторлардан маблағларни тортиш механизмига айлантирмоқда. Бу ҳақда Жонсон «Daily Mail» учун ёзган мақоласида таъкидлайди.

Фирибгарликнинг анатомияси собиқ бош вазир кўзгуcи орқали

Жонсон криптовалюта бозорига оид позициясини ўзининг таниши – оксфордширлик собиқ тадбиркор ҳикояси орқали кўрсатади. Бу инсон рақамли активларда 20 000 фунт стерлинг йўқотган. Сиёсатчининг сўзларига кўра, бу ҳодиса 500 фунтни таниш бўлмаган бир шахсга тезда икки баробар қилиш ваъдаси билан топширишдан бошланган. Собиқ бош вазир таъкидлайдики, уч ярим йил давомида инвестор турли тўловлар қилиб, маблағни қайтаришга уриниб кўрган, аммо охирида маблағ интернетда йўқолган.

Жонсон бундай схемаларнинг манипулятив хусусиятига эътибор қаратган: катта миқдордаги маблағ йўқолгандан ва фирибгарлик аниқлангандан сўнг ҳам жабрланувчи ишонишда давом этган, қўшимча пул қўйиш орқали капитални қайта тиклаш ва виртуал валютани ҳақиқий пулга айлантириш мумкин деб ҳисоблаган. Сиёсатчи таъкидлайдики, бундай ҳолатлар ягона эмас ва Британия қишлоқларида кекса одамлар оммавий равишда шундай фирибгарлик қурбонларига айланмоқда.

Қимматлилик иллюзияси

Жонсон криптоэнтузиастларнинг асосий аргументларини очиқ равишда шубҳа остига қўяди: биткоин эмиссиясининг 21 миллионга чекланганлиги ва унинг аноним яратувчиси Сатоши Накамотонинг гениаллиги (сиёсатчи уни анимация персонажлари каби миф деб атайди) ҳақидаги иддаолар ҳақиқатдан ҳам қимматлиликка эга эмаслигини кўрсатади. Собиқ ҳукумат раҳбарига кўра, криптоактивларда ҳеч қандай қиммат йўқ.

У криптовалютани тарихи билан тасдиқланган қимматга эга бўлган олтин билан солиштиради ва ҳатто «Pokemon» коллекцион карточкалари билан қиёслайди. Жонсон мантиғига кўра, болалар карточкалари реал талаб туфайли уч ойлик бозорда ўттиз йил давомида ўз қимматини сақлайди, холос, биткоин эса фақат «компютерларда сақланаётган рақамлар қатори»дир.

Ҳақиқий пулнинг табиатини тушунтириш учун Жонсон Рим империяси тарихи ва Исо масихнинг кесарнинг суратли денарийини кўрсатган Библия сюжетидан мисол келтиради. Сиёсатчи таъкидлайдики, рим валютаси барқарорликни сақлаб, инфляцияга учрамаган, чунки уни император Тиберийнинг катта ҳарбий ва солиқ қудрати қўллаб-қувватлаган. Собиқ бош вазир замонавий воқелик билан параллел ўрнатади: 1973-йилда олтин стандартидан воз кечилгандан сўнг фиат валюталар фақат давлатлар молиявий ва иқтисодий ваколатига таянади. Шу билан бирга, Жонсоннинг айтишича, криптовалюта бозорида ҳеч қандай макроиқтисодий фундамент йўқ.

Децентрализация тузоғи

Жонсоннинг фикрича, биткоиннинг асосий маркетинг афзаллиги – унинг децентрализацияси – аслида энг жиддий камчилиги ҳисобланади. Сиёсатчи таъкидлайдики, ягона бошқарув маркази йўқлиги туфайли инвесторлар тўлиқ ҳимоясиз қолади. Собиқ бош вазир риторик савол қўяди: хакерлик ҳужуми ёки курснинг тушиши ҳолатида кимга шикоят қилиш, кимни ишдан бўшатиш ёки ҳокимиятдан четлатиш мумкин, чунки бу бозорда марказий банк ёки ҳисобдор ҳукумат йўқ.