Россия нефт экспорти Болтиқ портларидаги ҳужумлар сабабли фалажланди
Украина дронларининг Приморск ва Уст-Луга портларига зарбаси натижасида Россия нефт экспортининг 40 фоизи тўхтади. Бу Россия учун энг йирик нефт инқирозидир.

Россия нефт компаниялари Болтиқ денгизи бўйидаги «Приморск» ва «Усть-Луга» портлари орқали хом ашё етказиб беришда «форс-мажор» ҳолатини эълон қилиш бўйича харидорларни огоҳлантирди. «Reuters» агентлигининг соҳадаги учта манбасига кўра, Украина Қуролли Кучларининг дрон ҳужумлари Россиянинг энг йирик иккита нефт терминали ишини издан чиқарган. Кунига 1 млн баррел қувватга эга «Приморск» порти ёнилғи резервуарларидаги ёнғин сабабли 22-мартдан бери тўлиқ қувватда ишлай олмаяпти.
Вазият айниқса «Уст-Луга» портида оғирлигича қолмоқда. Жума куни ППҚларнинг навбатдаги ҳужумидан сўнг порт терминаллари ва транспорт инфратузилмасидаги ёнғин ҳали ҳам давом этмоқда. Порт маъмурияти нефт юклаш тўхтатилгани ҳақида расмий билдиришнома чиқарди, бироқ экспорт қачон тикланиши номаълум. Натижада, Россиянинг денгиз орқали амалга ошириладиган умумий нефт экспортининг деярли ярми (кунига 3,5–4 млн баррелнинг 50 фоизи) хавф остида қолди.
Экспертлар буни уруш бошланганидан бери Россия нефт секторига берилган энг кучли зарба деб атамоқда. Таҳлилчи Борис Аронштейннинг таъкидлашича, ҳужумларнинг кўлами ва аниқлиги Россиянинг бюджет тушумларини жиддий хавф остига қўйган. «Бу охирги тўрт йил ичида мен гувоҳ бўлган энг самарали ва стратегик ўйланган ҳужумдир», — дея қайд этди эксперт. Ушбу инқироз Россиянинг урушни молиялаштириш имкониятларини бевосита чеклаши кутилмоқда.
Инфратузилмавий оғир зарар
Ҳужумлар нафақат нефт терминалига, балки газ конденсатларини қайта ишловчи корхоналарга ҳам зарар етказди. Жумладан, «Уст-Луга»даги «Новатэк» газ мажмуаси ўз ишини тўхтатишга мажбур бўлди. Бу корхонада нафта, керосин ва мазут ишлаб чиқарилар эди. Ҳозирда нафта экспорти тўхтаган, унинг қачон тикланиши бўйича ҳеч қандай прогнозлар мавжуд эмас.
Ҳарбий таҳлилчи Ян Матвеевнинг фикрича, асосий муаммо нефт сақлаш омборлари ва юклаш ускуналарининг шикастланганидадир. Агар порт инфратузилмасидаги техник воситалар ишдан чиққан бўлса, таъмирлаш ишлари ва экспортни тиклаш бир неча ойга чўзилиб кетиши мумкин. Бу эса Россия учун миллиардлаб долларлик йўқотиш демакдир.
Бюджет тушумлари хавфда
Урушни ўрганиш институти (ISW) таҳлилчиларига кўра, бу ҳужумлар Россиянинг рекорд даражадаги даромадларига чек қўяди. Март ойининг бошида Россия нефт экспортидан ҳафтасига 2,45 млрд доллар ишлаб топаётган эди. Ҳатто Ҳиндистон бозорида Россиянинг «Urals» навли нефти илк бор баррелига 120 доллардан ошиб кетган бир пайтда, портларнинг ёпилиши бу фойдани кўкка совурди.
Даромадларнинг кескин камайиши Россия ҳукуматини ички бозорда ёнилғи нархини оширишга ёки бюджет харажатларини қисқартиришга мажбур қилиши мумкин. Украинанинг дронлар орқали олиб бораётган «иқтисодий уруши» Россиянинг энг заиф нуқтасига — нефт савдосидан келадиган долларларига аниқ зарба берди.





