Тожикистонда олтин қуймалари бир ҳафтада 5,3 фоиз қимматлади

Тожикистон Миллий банки маълумотларига кўра, сўнгги бир ҳафта ичида унинг ўлчовли олтин қуймалари нархи ўртача 5,3 фоизга кўтарилган. Масалан, 7-август ҳолатига кўра, 5 граммлик олтин қуйманинг сотув нархи 6,6 минг сомонийни (712 доллар) ташкил этган бўлса, 31-июль куни бу кўрсаткич 6,2 минг сомоний (677 доллар) эди.

Шунга ўхшаш ўсиш бошқа вазн тоифаларида ҳам кузатилган. 10 граммлик қуйманинг нархи 12,4 минг сомонийдан (1340 доллар) 13 минг сомонийгача (1411 доллар), 20 граммлик қуйманики эса 24,6 минг сомонийдан (2667 доллар) 25,9 минг сомонийгача (2808 доллар) ошган. 50 граммлик қуйманинг нархи 61,3 минг сомонийдан (6644 доллар) 64,5 минг сомонийгача (6998 доллар), 100 граммлик қуйманики эса 122,5 минг сомонийдан (13 минг 280 доллар) 129 минг сомонийгача (13 минг 988 доллар) кўтарилган. Шундай қилиб, қуйманинг вазнига қараб нархлар 5,2–5,3 фоиз оралиғида ошган.

Бир ҳафта ичида олтин қуймаларини қайта сотиб олиш нархлари ҳам кўтарилди. 7-август ҳолатига кўра, Тожикистон Миллий банки 5 граммлик қуймани 6,4 минг сомоний (698 доллар), 10 граммликни 12,8 минг сомоний (1383 доллар), 20 граммликни 25,4 минг сомоний (2753 доллар), 50 граммликни 63,3 минг сомоний (6859 доллар) ва 100 граммликни 126,5 минг сомонийдан (13 минг 711 доллар) қайта сотиб олмоқда.

Бироқ, ҳафталик ўсиш баҳор ойларида кузатилган кескин пасайишни ҳали тўлиқ қоплай олмади. Агар нархлар 28-февраль ҳолати билан таққосланса, Тожикистон Миллий банкининг олтин қуймалари ҳозир ҳам ўша даврга нисбатан 19,2–19,5 фоизга арзон.

Ҳатто 30-март билан солиштирилганда ҳам ҳозирги нархлар 6,2–6,3 фоизга пастлигича қолмоқда. Демак, март ойидаги пасайиш ҳали тўлиқ қопланмаган, бироқ август бошида бозорда нархлар яна юқорига қараб ўсишни бошлаган.

Тожикистон Миллий банки олтин қуймаларининг сотув ва қайта харид нархларини ҳар куни сомонийда белгилайди. Регуляторнинг тушунтиришича, нархлар «London Bullion Market Association»нинг эрталабки фиксинг кўрсаткичлари асосида ҳисобланади. Шу сабабли жаҳон бозоридаги нарх ўзгаришлари Тожикистондаги олтин қуймалари нархига ҳам тез акс этади.

Пандемия даври бўлган 2020-йилда Тожикистон Миллий банкининг олтин қуймалари нархи рекорд даражада — 43 фоизга ошган эди. Кейинги икки йил давомида эса нархлар пасайди: 2021-йилда 4,1 фоизга, 2022-йилда 9 фоизга. Шундан сўнг ўсиш қайта тикланди: 2023-йилда 21,5 фоизга, 2024-йилда 25,8 фоизга, 2025-йилда эса қарийб 39 фоизга кўтарилди.

Жаҳон бозори: олтин яна тез суръатларда қимматламоқда

Август ойи бошида жаҳон олтин бозоридаги вазият баҳор ва ёз бошидаги ҳолатга нисбатан кескин ўзгарди.
«MarketWatch» маълумотларига кўра, 7-август куни кун ўрталарига келиб олтин нархи яна 1,6 фоизга ошиб, бир троя унцияси учун тахминан 4 370,9 долларга етган. Ҳафта бошидан буён эса металл нархи қарийб 6 фоизга кўтарилиб, январь ойидан буён энг яхши ҳафталик натижани қайд этмоқда.

Бу олдинги ойлардаги пасайишдан кейинги сезиларли тикланишдир. Июнь ойи охирида олтин нархи қарийб етти ой ичида илк бор бир троя унцияси учун 4 минг доллардан пастга тушган эди. «Reuters» бунга асосан АҚШ долларининг мустаҳкамланиши ва АҚШ Федерал захира тизими фоиз ставкасини ошириши мумкинлиги ҳақидаги кутилмалар сабаб бўлганини ёзганди.

Август бошидан эса вазият тескари томонга ўзгара бошлади. 5-август куни COMEX биржасида олтин фьючерслари бир савдо сессиясининг ўзида 3,67 фоизга қимматлаб, бир троя унцияси учун 4 245,8 долларга етди. Бу март ойидан буён пул ифодасидаги энг йирик бир кунлик ўсиш бўлди.

«The Wall Street Journal» бу ўсишга доллар курсининг пасайиши, АҚШ давлат облигациялари даромадлилигининг камайиши ва Федерал захира тизимининг кейинги қарорларига доир кутилмаларнинг ўзгариши сабаб бўлганини қайд этган.

Олтин нархига нималар таъсир қилмоқда?

Олтин нархининг асосий омилларидан бири марказий банклар томонидан шакллантирилаётган талаб бўлиб қолмоқда. Жаҳон олтин кенгаши (World Gold Council) маълумотларига кўра, фақат июнь ойининг ўзида марказий банклар олтин захираларини жами 51 тоннага кўпайтирган. Йилнинг биринчи ярми якунларига кўра, энг йирик харидор Полша бўлиб, у 82 тонна олтин сотиб олган. Кейинги ўринларда Ўзбекистон — 41 тонна, Хитой — 40 тонна ва Қозоғистон — 27 тонна билан қайд этилган.

Жаҳон олтин кенгаши таъкидлашича, бозор ҳозир бир вақтнинг ўзида бир нечта омиллар таъсирида қолмоқда. Улар орасида йирик марказий банкларнинг пул-кредит сиёсати бўйича кутилмалар, доллар курси, АҚШ облигациялари даромадлилиги ҳамда геосиёсий ноаниқликлар мавжуд.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Қозоғистоннинг халқаро захиралари 12 миллиард долларга камайганди.