«Тошкент» республика фонд биржаси соф фойдаси 43 фоизга ошди

«Тошкент» республика фонд биржаси (РФБ) 2025-йил якунлари бўйича эълон қилган ҳисоботига кўра, биржанинг соф тушуми 10,1 фоизга камайиб, 30,5 млрд сўмни ташкил этган. Бироқ соф фойда миқдори 43,1 фоизга ўсиб, 17,6 млрд сўмга етди. Молиявий натижаларнинг бундай яхшиланишига фоизли даромадларнинг кескин ўсиши сабаб бўлди. Хусусан, йил давомида ушбу йўналишдаги даромадлар 3,7 млрд сўмдан 9,5 млрд сўмгача, яъни икки баравардан кўпроққа ошган.

Акциялар бозоридаги фаоллик ҳам сезиларли даражада юқори бўлди. 2025-йилда биржада акциялар билан боғлиқ жами савдолар ҳажми 8,078 трлн сўмга етди, тузилган битимлар сони эса 362 420 тани ташкил этди. Асосий савдо майдончаси ҳисобланган «Main Board»да 175,0 млрд сўмлик 362 308 та битим амалга оширилган бўлиб, бу кўрсаткич ўтган йилга нисбатан 33 фоизга кўпдир.

Биржа айланмасининг асосий қисми йирик эмитентлар ҳиссасига тўғри келди. «Main Board» майдончасидаги ўнта етакчи компаниянинг қимматли қоғозлари билан амалга оширилган савдолар ҳажми 155,4 млрд сўмни ташкил этди. Бу ушбу майдончадаги жами акциялар савдоси ҳажмининг 89 фоизи демакдир. Бу эса биржа бозорида йирик компанияларнинг устуворлиги сақланиб қолаётганини англатади.

Капитализация ва бозор динамикаси

2025-йил якунларига кўра, фонд бозорида капитализация кўрсаткичлари ҳам ижобий динамика намойиш этди. «Тошкент» РФБ биржа котировка варақасига киритилган акцияларнинг бозор капитализацияси 17,4 фоизга ўсиб, 284,63 трлн сўмга (тахминан 23,67 млрд доллар) етди. Бу кўрсаткич мамлакат фонд бозорининг умумий қиймати ортиб бораётганидан далолат беради.

Шу билан бирга, эркин муомаладаги (free-float) акциялар капитализацияси 4,04 трлн сўмни ёки 339,7 млн долларни ташкил этди. Бу бозорда реал савдо қилиниши мумкин бўлган акциялар улуши ҳали ҳам нисбатан камлигини кўрсатса-да, умумий капитализациянинг ўсиши инвесторлар ишончи ортиб бораётганини англатади.

Фонд биржаси фаолиятидаги бундай ўсиш мамлакатдаги хусусийлаштириш жараёнлари ва маҳаллий инвесторларнинг қимматли қоғозлар бозорига қизиқиши ортиши билан боғлиқ. Биржа тушумининг камайиши фонида фойданинг кескин ошиши маблағларни самарали бошқариш ва молиявий операциялардан келган фоизлар ҳисобига эришилди.

Стратегик аҳамият

«Тошкент» РФБнинг 2025-йилги молиявий натижалари Ўзбекистон капитал бозори учун муҳим индикатор ҳисобланади. Фоизли даромадларнинг ўсиши биржанинг бўш пул маблағларини банк инструментларида самарали жойлаштирганини кўрсатади.

Биржада энг фаол ўнта эмитентнинг устуворлиги бозор диверсификациясини яхшилаш заруратини кун тартибига қўяди. Янги компанияларнинг IPO жараёнлари орқали бозорга кириши «free-float» ҳажмини оширишга ва ликвидликни кучайтиришга хизмат қилиши мумкин.