Уиткофф–Ушаков суҳбати: Трамп ва Путин мулоқоти ортидаги сирлар очилди

АҚШ президентининг махсус вакили Стив Уиткофф октябр ойида Россия президенти ёрдамчиси Юрий Ушаковга Россия-Украина урушини тўхтатиш бўйича тинчлик келишувини биргаликда ишлаб чиқишни таклиф этган. Бу ҳақда Bloomberg агентлиги маълум қилди. Агентлик 25 ноябр куни Уиткофф ва Ушаков ўртасида 14 октябр куни бўлиб ўтган телефон суҳбатининг батафсил ёзувига асосланган кенг қамровли мақолани, кейинчалик эса тўлиқ матнини эълон қилди. Нашр ёзувни қаердан олганини аниқлаштирмаган.

Беш дақиқадан ортиқроқ давом этган суҳбат давомида Уиткофф Ушаковга Россия президенти Владимир Путинни чуқур ҳурмат қилишини билдирган. Унинг айтишича, у АҚШ президенти Доналд Трампга Россиянинг доимо тинчлик келишувига интилганига ишонишини айтган. Уиткофф тинчликка эришиш учун Донецк ва эҳтимол бошқа ҳудудларни алмаштиришга тўғри келишини тушунишини таъкидлаган. 

Шунингдек, суҳбат мобайнида Ушаков Уиткоффдан Трамп ва Путин ўртасидаги телефон суҳбати «фойдали» бўладими, деб сўраган. Уиткофф ижобий жавоб бериб, Ушаковга бир нечта тавсиялар берган — у Путиннинг Трампни Ғазо бўйича тинчлик келишуви билан табриклаб, Россия уни қўллаб-қувватлаганини ва у АҚШ президентини тинчликпарвар инсон сифатида ҳурмат қилишини айтишини маслаҳат берган. 

Бундан ташқари, Трампнинг махсус вакили суҳбатда яқин орада Оқ уйга Украина президенти Воладимир Зеленский ташриф буюришини таъкидлаб, Путин бу учрашувдан олдин Трамп билан гаплашишини таклиф қилган. Ушбу суҳбатнинг тўлиқ матнини Bloomberg келтирган кўринишда эълон қиламиз. 

Ушаков ва Уиткофф суҳбати 

Уиткофф: Салом, Юрий. 

Ушаков: Ҳа, Стив, салом, ишлар қалай? 

Уиткофф: Яхши, Юрий. Ўзингиз қалайсиз?

Ушаков: Яхши. Табриклайман, дўстим. 

Уиткофф: Раҳмат.

Ушаков: Сен ажойиб иш қилдинг. Ҳақиқатан ҳам аъло даражада. Сенга катта раҳмат. Раҳмат, раҳмат. 

Уиткофф: Раҳмат, Юрий, қўллаб-қувватлаганингиз учун миннатдорман. Мамлакатингиз буни қўллаб-қувватлаганидан хабардорман ва бунинг учун сизга ташаккур айтаман.

Ушаков: Ҳа, ҳа, ҳа. Ҳа. Сен билсанг керак, шунинг учун ҳам биринчи Россия-Араб саммитини тўхтатиб қўйдик.

Уиткофф: Ҳа.

Ушаков: Ҳа, чунки биз сизлар бу минтақада чинакам иш олиб боряпсиз деб ҳисобладик.

Уиткофф: Эшит. Мен сенга бир гап айтаман. Агар биз Россия-Украина масаласини ҳал қила олсак, ҳамма хурсандчиликдан сакраб кетади.

Ушаков: Ҳа, ҳа, ҳа. Ҳа, фақат битта муаммони ҳал қилиш керак (кулади).

Уиткофф: Қайси муаммо?

Ушаков: Россия-Украина уруши.

Уиткофф: Биламан! Буни қандай ҳал қиламиз?

Ушаков: Дўстим, мен фақат сенинг маслаҳатингни олмоқчиман. Бошлиқларимиз телефонда гаплашса, фойдали бўлади деб ўйлайсанми?

Уиткофф: Ҳа, менимча, ҳа

Ушаков: Ҳа. Сенингча, бу қачон амалга ошиши мумкин?

Уиткофф: Ўйлайманки, сиз таклиф қилишингиз биланоқ бошлиғим тайёр бўлади.

Ушаков: Яхши, яхши.

Уиткофф: Юрий, Юрий, мана мен нима қилган бўлардим. Маслаҳатим.

Ушаков: Ҳа, марҳамат.

Уиткофф: Мен шунчаки қўнғироқ қилиб, президентни бу ютуқ билан табриклаётганингизни, буни қўллаб-қувватлаётганингизни, уни тинчликсевар инсон сифатида ҳурмат қилишингизни ва унинг фаолияти натижаларидан чин дилдан хурсанд эканингизни эслатиб қўйган бўлардим. Мен шундай деган бўлардим. Менимча, шундан кейин суҳбат жуда яхши кечади.

Чунки — қара, президентга нима деганимни айтиб берай. Мен унга сиз, Россия Федерацияси, доимо тинчлик келишувини хоҳлашингизни айтдим. Мен бунга ишонаман. Мен президентга бунга ишонишимни айтдим. Ва менимча, муаммо шундаки, бизда муросага келиши қийин бўлган иккита давлат бор, лекин биз келишувга эришганимизда тинчлик келишувига эга бўламиз. Ҳатто, Ғазода бўлгани каби 20 банддан иборат тинчлик таклифини тузишимиз ҳам мумкиндир. Биз тинчлик учун Трампнинг 20 банддан иборат режасини ишлаб чиқдик ва ўйлайманки, биз сиз билан ҳам худди шундай қилишимиз мумкин. Хуллас...

Ушаков: Яхши, яхши, дўстим. Менимча, етакчиларимиз айнан шу масалани муҳокама қилишлари мумкин. Стив, мен сенинг фикрингга қўшиламан, у [Путин] табриклайди, жаноб Трамп ҳақиқий тинчликпарвар эканини айтади ва ҳоказо. Буни у айтади.

Уиткофф: Лекин ажойиб бўладиган яна бир нарса бор.

Ушаков: Хўш-хўш.

Уиткофф: Агар, агар... қулоқ сол...

Ушаков: Мен буни бошлиғим билан муҳокама қиламан-да, кейин сенга жавоб бераман. Хўпми?

Уиткофф: Ҳа, чунки гапларимни эшит. Мен шунчаки буни айтишингни хоҳлайман, балки буни президент Путинга айтарсан, чунки биласан, мен президент Путинни чуқур ҳурмат қиламан.

Ушаков: Ҳа, ҳа.

Уиткофф: Балки у президент Трампга шундай дер: биласанми, Стив ва Юрий тинчлик бўйича 20 банддан иборат жуда ўхшаш режани муҳокама қилишди ва бу вазиятни бироз бўлса-да, ўлик нуқтадан силжитиши мумкин. Биз тинчлик келишуви учун нима кераклигини тушуниб олиш учун бундай нарсаларга очиқмиз.

Энди бу гап ўртамизда қолсин: мен тинчлик учун нима кераклигини тушунаман — Донецк ва, эҳтимол, яна қандайдир ҳудудларни алмашиш. Аммо қулоқ сол, бундай гапиришдан кўра, келинг, кўпроқ ижобий оҳангда гапирайлик, чунки шундай қилсак, келишувга эришамиз деб ўйлайман. Ва ўйлайманки, Юрий, президент менга келишувга эришиш учун кўп эркинлик ва ваколатлар беради. 

Ушаков: Тушунаман...

Уиткофф: Шундай қилиб, агар биз бундай имкониятни ярата олсак — мен Юрий билан гаплашдим ва биз буни муҳокама қилдик, деб — менимча, бу катта ривожланишга олиб келиши мумкин.

Ушаков: Яхши, эшитилиши ёмон эмас. Ёмон эмас.

Уиткофф: Яна бир нарса — Зеленский жума куни Оқ уйга келади.

Ушаков: Биламан (кулади).

Уиткофф: Мен бу учрашувда қатнашаман, чунки мендан шуни хоҳлашади, лекин агар иложи бўлса, сенинг хўжайининг билан жума кунги учрашувгача қўнғироқлашув ўтказиш керак, деб ўйлайман.

Ушаков: Демак, унгача, шундайми?

Уиткофф: Тўғри.

Ушаков: Яхши, яхши. Маслаҳатингни инобатга оламан. Унда бошлиғим билан маслаҳатлашиб, сенга хабар бераман, хўпми?

Уиткофф: Майли, Юрий, кўришгунча.

Ушаков: Жуда соз, жуда соз. Катта раҳмат. Раҳмат.

Уиткофф: Хайр-хайр.

Ушаков: Хайр.

Bloomberg таъкидлашича, Уиткофф ва Ушаков Трамп Фаластин-Исроил можароси бўйича тинчлик келишувига эришгани ва ҲАМАС гаровга олган кишиларни озод қилганидан кўп ўтмай суҳбатлашган.

Ушаков, чамаси, Уиткоффнинг айрим маслаҳатларини инобатга олган. Трамп 16 октябр куни Путин билан ўтказган суҳбатдан сўнг шундай деган: «Президент Путин мени ва Қўшма Штатларни Яқин Шарқда тинчликка эришиш борасидаги улкан муваффақиятимиз билан табриклади». Ушаковнинг ўзи журналистларга айтишича, Путин суҳбатни «Доналд Трампни Ғазо секторидаги вазиятни нормаллаштиришдаги муваффақияти билан табриклашдан бошлаган».

Ушбу суҳбатдан кейин Уиткофф АҚШда Россия президентининг хорижий мамлакатлар билан ҳамкорлик бўйича махсус вакили Кирилл Дмитриев билан учрашган (Дмитриевнинг ўзи 24 октябрдан бошлаб Маямида уч кун бўлганини тасдиқлаган).

«29 октябр куни Дмитриев ва Ушаков телефон орқали гаплашиб, Москва тинчлик таклифида ўз талабларини қай даражада қатъий қўйиши кераклигини муҳокама қилишган», - деб ёзади Bloomberg таҳлил қилган бошқа бир ёзувда.

 Мазкур суҳбатда Ушаков Россия «максимал даражада» талаб қўйиши кераклигини айтади ва АҚШ исталган таклифни нотўғри талқин қилиши ва ниманидир олиб ташлаб, кейин эса келишувга эришганини эълон қилишидан хавотир билдиради. 

Дмитриев бунга жавобан ҳужжатни АҚШ билан норасмий тарзда бўлишишни таклиф қилади ва Трамп маъмурияти Россия версиясини тўлиқ қабул қилмаса-да, ҳеч бўлмаганда унга жуда яқин бўлган нимадир қилишига ишонч билдиради. Дмитриев, шунингдек, Ушаковга ҳужжатни кейинроқ «Стив» билан муҳокама қилиш мумкинлигини айтади. Бу суҳбат қуйидагича кечган.

Ушаков ва Дмитриев суҳбати

Ушаков: Алло.

Дмитриев: Юрий Викторович. 

Ушаков: Ҳа, Кирилл Александрович, мен у ёққа ҳамма нарсани жўнатиб бўлдим. Эртага ўша ерда гаплашамиз.

Дмитриев: Жуда соз, жуда соз, ҳа, ҳа, ҳа. Мен Саудия Арабистонига учиб кетдим, лекин менга жуда муҳим туюляпти, ҳа, чунки бу олдинга силжишнинг жуда яхши йўли.

Ушаков: Хўш, бизга имкон қадар кўпроқ керак, сен нима деб ўйлайсан?

Дмитриев: Йўқ, қаранг. Менимча, мана бу ҳужжатни шунчаки ўз позициямизда тайёрлаймиз ва мен буларнинг барчаси норасмий эканини норасмий тарзда тўғридан-тўғри етказаман. Улар эса буни ўзлариники қилиб олишсин. Лекин ўйлайманки, улар бизнинг версиямизни тўлиқ қабул қилмасалар ҳам, иложи борича унга яқин бўлади. 

Ушаков: Муаммо шундаки, улар қабул қилмасликларига қарамай, бу биз билан келишилган дейишлари мумкин. Мен худди шундан хавотирдаман.

Дмитриев: Йўқ, йўқ, йўқ. Бу аниқ, мен сиз билан биргаман, сиз сўзма-сўз нима десангиз, шуни айтаман. 

Ушаков: Улар кейин ҳаммасини ўзгартириб юборишлари мумкин. Шундай хавф бор. Бор. Майли, ҳечқиси йўқ. Кўрамиз. 

Дмитриев: Ҳа, менга шундай туюляпти... Кейин сиз ҳам Стив билан шу ҳужжат бўйича гаплашишингиз мумкин. Яъни биз эҳтиёткорлик билан иш тутамиз. 

Ушаков: (тушунарсиз) 

Дмитриев: Сизга катта раҳмат, Юрий Викторович. Сизга катта раҳмат. Раҳмат. Кўришгунча. 

Кирилл Дмитриев Юрий Ушаков билан суҳбати ёзувини фейк деб атади. Ушаков эса Стив Уиткофф ва Кирилл Дмитриев билан суҳбатлари ёзувлари қандай қилиб Bloomberg’​​да пайдо бўлганидан бехабарлигини айтди.