Баллистик ракеталар Путиннинг «сўнгги имконияти» экани айтилмоқда

Таҳлилларга кўра, сўнгги кунларда Украина армиясининг душман таъминоти ва аскарларини фронт чизиғига ўтказмаслик салоҳияти сезиларли даражада ошган. Бу ҳолат жанубдаги Запорожижя ва Херсон вилоятларидан тортиб, то шарқий фронтгача кузатилмоқда ва натижада Россия армияси боши берк кўчага кириб қолган.

Айни пайтда Украина Россия ичкарисидаги нефтни қайта ишлаш ва ўқ-дори заводларига зарба беришда давом этиб, унинг ҳарбий салоҳиятини заифлаштирмоқда. Фронтдаги ҳолати яхшиланаётганини ҳис қилган Украина кучлари Россия президенти Владимир Путин нуфузли иқтисодий форумда иштирок этиш учун Санкт-Петербургга етиб борган бир пайтда, айнан шу шаҳарга зарба йўллади. Президент Володимир Зеленский эса Путинга урушда ғалаба қозона олмаслигини таъкидлаб, очиқ мактуб ёзди.

«Ресурсларингиз сезиларли даражада тугаб бормоқда. Сизда 26 йилдан бери қилиб келганингиздек, русларнинг садоқатини сотиб олишда давом этиш учун етарли пул ва сиёсий куч қолмади», – деб ёзди Зеленский мактубида.  

Зеленский Путинни юзма-юз музокараларга чақирди. У эса буни рад этди.

Шунингдек, Москва жанг майдонида вазияти ёмонлашаётганини ҳам тан олгани йўқ.

Аммо Зеленский руслар устунликка эга бўлиб турган битта йўналиш борлигини тан олди.

«Сиз бошқа ҳеч қандай қурол қила олмайдиган ишни баллистик ракеталар бажаришига умид қиляпсиз», — дея таъкидлади у Путинга қарата.

Зеленский Украина-НАТО кенгашида Россия ойига 120 та баллистик ракета ишлаб чиқараётганини маълум қилди. Бу АҚШ томонидан ишлаб чиқариладиган «Patriot» ҳаво ҳужумига қарши тутиб олувчи ракеталаридан икки баробар кўп.

Россия баллистик ракеталарининг хавфи ва таъсир кучи 2 июн куни яққол намоён бўлди: ўша куни Украинанинг аҳоли яшаш пунктларига 656 та дрон ва 73 та ракета билан ҳужум қилинди. Оқибатда 23 киши ҳалок бўлди ва камида 130 киши яраланди.

Украина Ҳарбий-ҳаво кучлари маълумотларига кўра, дронларнинг 91,7 фоизи ва қанотли ракеталарнинг 90,6 фоизи ҳавода уриб туширилган, бироқ баллистик ракеталарнинг бор-йўғи 27 фоизинигина зарарсизлантиришга эришилган.

Украина мудофаа вазири ўринбосари Сергей Бескрестновнинг таъкидлашича, Россия бошқа турдаги ракеталарни ишлаб чиқарилганидан сўнг бир неча ой ичида, дронларни эса икки ҳафта ичидаёқ урушга ташлайди. Аммо баллистик қуроллар масаласида ундай эмас – душман ўзида 180-250 та «Искандер» баллистик ракеталаридан иборат стратегик захирани доимий равишда сақлаб келмоқда.

«Баллистика — Россиянинг урушдаги сўнгги аргументидир», — деб ёзди Зеленский ҳамда АҚШни «Patriot» ҳаво ҳужумига қарши ракеталарини лицензия асосида ишлаб чиқаришга рухсат беришга чақирди.

АҚШ бу таклифни рад этди, бироқ Зеленский 2027 йилнинг охиригача «Patriot» тизимининг Украинага хос аналогини ишлаб чиқишга ваъда берди.

31 май куни Украинанинг 3-армия корпуси босиб олинган Луганск вилояти ичкарисида (50 дан 90 километргача масофада) жойлашган Луганск, Старобелск, Алчевск, Брянка ва Кадиевка шаҳарларини ўт очиш назоратига олганини маълум қилди. Шу билан бирга, корпус 205 километр узоқликдаги Россия чегараси яқинида жойлашган зирҳли техника ва ўқ-дори омборларига ҳам зарба бера олиш имкониятига эга эканини таъкидлади.

Бу Украинанинг шарқий минтақада душман ҳаракатини чеклаб қўйиш борасидаги куч-қудратини илк бор очиқ намойиш қилиши эди.

Россиялик ҳарбий мухбирлар ҳам Украина армияси чегара пунктлари орқали ўтаётган рус юк машиналари карвонларига зарба бериш имкониятига эга эканини тасдиқлади.

Таъминот карвонларидан ташқари, Украина қўшинлари душманнинг ўқув марказларини ҳам нишонга олишни бошлади.

Украинанинг Учувчисиз тизимлар кучлари қўмондони Роберт Бровдининг маълум қилишича, унинг қўл остидаги бўлинмалар Россия 3-армиясининг Луганскдаги Трёхизбенко ўқув полигонига зарба берган ва натижада камида 30 нафар ҳарбий ҳалок бўлган.

Украина ўз дронларининг учиш масофаси ва самарадорлигини муттасил ошириб бормоқда. Хабарларга кўра, одатда қисқа масофага мўлжалланган FPV дронлари энди душман ҳудудининг 100 километрдан ортиқ ичкарисигача учирилмоқда.

Бу ҳақда россиялик ҳарбий мухбирлар хабар берганидан сўнг, Украина вакили Бескрестнов ушбу маълумотни тасдиқлади. Унга кўра, Киев босиб олинган ҳудудлардаги асосий таъминот йўлларини масофадан туриб миналаштириш учун дронлардан ҳам кенг фойдаланмоқда.

Россия — боши берк кўчада

Украинанинг тактикаси иш бераётгани айтилмоқда. Жанг майдонидаги вазиятни кузатаётган таҳлилчилар Россия армияси тўхтаб қолган, деган хулосага келишди.

Вашингтонда жойлашган Урушни ўрганиш институти (ISW) таҳлил марказининг яқинда берган баҳосига кўра, Россия бу йил атиги 104 квадрат километр ҳудудни қўлга киритган.

Ўтган ҳафтада марказ янги далилларга асосланган ҳолда бу кўрсаткични (декабр ойини ҳам қўшиб ҳисоблаганда) 40,64 квадрат километргача тушириб, қайта баҳолади. Таҳлилчиларга кўра, аввал Россия назоратига ўтди деб ҳисобланган кўплаб ҳудудларга аслида шунчаки кириб борилган холос ва улар ҳануз баҳсли ҳудуд мақомида қолмоқда.

Худди шу давр мобайнида, ISW маълумотларига кўра, Украинанинг шиддатли қаршилиги сабабли Россия ўзи аввал босиб олган 281,1 квадрат километр ҳудуд устидан назоратни йўқотган.

Очиқ манбаларга таянувчи «DeepState» разведка лойиҳасининг ҳисоб-китобларига кўра, Россия май ойида бор-йўғи 14 квадрат километр ҳудудни эгаллаган. Бу 2023 йилнинг сентабридан буён қайд этилган энг паст кўрсаткичдир.

«Мамлакатимизнинг жануби ва шарқида босқинчилар учун бирорта ҳам хавфсиз йўл қолмади», — деб ёзди Зеленский ўзининг Telegram-каналида.

Россия Ташқи ишлар вазири Сергей Лавров Москва Зеленскийнинг муддаосини жуда яхши тушунганини тасдиқлаб, Украина етакчисининг мақсадини «ҳудудларни қайтариб олиш» деб таърифлади.

Россия Вашингтон орқали воситачилик дипломатияси зўр берди. Бироқ АҚШ президенти Доналд Трампнинг Қўшма Штатларни бетараф давлат сифатида кўрсатишга қаратилган уринишлари пучга чиқаётгани Москванинг ҳафсаласини пир қилди.

«Ҳозир Европа Иттифоқида: "Биз воситачи эмасмиз, биз қатъий равишда Украина томонидамиз", дейишмоқда. Яқинда [АҚШ Давлат котиби] Марко Рубио Конгрессда сўзга чиқиб, айни шу фикрни билдиргани мени ҳайратда қолдирди», — деди Лавров «RT Arabic» телеканалига.

У буни Трампнинг 2025 йил август ойида Аляскада бўлиб ўтган саммитда Путинга берган ваъдасидан чекиниши сифатида баҳолади.

Украина чуқурроқ зарбалар бермоқда

Украина, шунингдек, Россиянинг нефть ва мудофаа инфратузилмаларига узоқ масофадан зарба бериш ҳаракатларини ҳам давом эттирмоқда.

30 май куни Азов денгизи соҳилидаги Таганрог авиабазасида баллистик ракета учириш қурилмаси ва иккита «Ту-142» русумли узоқ масофага учувчи стратегик бомбардимончи самолёт йўқ қилинди.

Саратов ва Ростовдаги нефтни қайта ишлаш заводларига зарба берилди.

Шунингдек, Россиянинг энг йирик корхоналаридан саналган Илский ва Новошахтинск нефтни қайта ишлаш заводлари ҳам нишонга олинди.

Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форуми арафасида Украина шаҳардаги нефт терминалига зарба йўллади ва портда турган «Бойкий» ҳарбий кемасига жиддий шикаст етказди.

Бундан ташқари, Россиянинг нефт омборлари ва насос станцияларига ҳам яна бир қатор зарбалар берилди.