Жаҳон бозорида дон, сут, шакар арзонлади. Гўшт-чи?

Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (FAO) томонидан эълон қилинган янги маълумотларга кўра, глобал озиқ-овқат нархлари бўйича асосий кўрсаткич 2026 йил июнь ойида бироз пасайди.

Жаҳон бозорида сотиладиган озиқ-овқат товарлари саватчасининг халқаро нархларининг ойлик ўзгаришини кузатиб борувчи FAO озиқ-овқат нархлари индекси 2026 йил июнь ойида ўртача 130,3 пунктни ташкил этди, бу май ойига нисбатан 0,3 фоизга паст, аммо ўтган йилга нисбатан 2,2 фоизга юқори.

Дон

Дон нархлари май ойига нисбатан 3,5 фоизга пасайди, бунга халқаро миқёсда маккажўхори ва буғдой нархларининг пасайиши сабаб бўлди. Бироқ, у ўтган йилги даражадан 2,7 фоизга юқори бўлиб қолди. Қора денгиз минтақасида ҳосилнинг тез суръатларда ўсиши ва кучли таъминот истиқболлари Австралия ва Қўшма Штатлардаги ҳосил истиқболлари билан боғлиқ хавотирлардан устун бўлгани сабабли, глобал буғдой нархлари 4,4 фоизга пасайди.

Жаҳон миқёсидаги маккажўхори нархлари 6,2 фоизга пасайди, бу Жанубий Америка экспорт қилувчи мамлакатларида етарли таклиф истиқболлари ва этанолга талабнинг пасайишини акс эттиради. Аксинча, июнь ойида композит гуруч нархлари индекси 3,2 фоизга ошди, бу эса Indica гуручига Осиё талабининг ортиши, шунингдек, об-ҳаво билан боғлиқ муаммолар ва табиий гуруч навлари нархларини ушлаб туришга ёрдам берган ишлаб чиқариш, транспорт ва маркетинг харажатларининг ошиши билан боғлиқ.

Ўсимлик ёғи

Ўсимлик ёғи нархи май ойига нисбатан 3,8 фоизга ошди. Пальма ва рапс ёғи нархлари биоёқилғи қоидалари сабаб кўтарилди, кунгабоқар ёғи нархи эса деярли ўзгармади. Соя ёғи арзонлашган бўлса ҳам, бу умумий нарх ошишини тўхтата олмади.

Гўшт

Нархлар 0,5 фоизга ўсиб, янги рекорд даражага етди. Халқаро парранда гўшти нархлари ошди, қисман аввалги ортиқча таклифга жавобан ишлаб чиқаришни ўзгартириш натижасида ички таклифнинг вақтинчалик қисқариши билан боғлиқ. Шу билан бирга, чўчқа гўшти ва мол гўшти нархлари пасайди.

Сут маҳсулотлари 

Сут маҳсулотлари нархлари ойма-ой 1,5 фоизга камайди, бу ёғсиз сут, қуруқ сут ва сариёғ нархларининг пасайишини, шунингдек, халқаро пишлоқ нархларининг кетма-кет ўн биринчи ойлик пасайишини акс эттиради.

Шакар

Шакар нархи ҳам май ойига нисбатан 5,7 фоизга пасайди, бу Бразилияда ички этанол нархларининг пасайиши ва Бразилия реалининг заифлашиши билан боғлиқ. Эл-Нинонинг Ҳиндистон ва Таиландда шакар ишлаб чиқаришга потенциал таъсири ҳақидаги доимий хавотирлар халқаро шакар нархларининг умумий пасайишини чеклади.

FAO шунингдек, 2026 йил учун дон экинлари бўйича янгиланган прогнозларни эълон қилди. Ҳосил ўтган йилги рекорд даражадаги кўрсаткичдан 1,9 фоизга паст бўлса-да, рекорд даражадаги иккинчи энг катта ҳосил бўлиши прогноз қилинмоқда. Жаҳон миқёсида дон маҳсулотларининг умумий ишлаб чиқарилиши ҳозирда 2,98 миллиард тоннани ташкил этади. Дағал дон маҳсулотлари ишлаб чиқариш прогнози ўтган йилги даражага яқин, буни Аргентина, Бразилия, Хитой материк ва Замбиянинг сўнгги расмий ҳисоб-китоблари тасдиқлайди, бу эса аввалги тахминларга қараганда юқори ҳосилни кўрсатади.

Австралиянинг сўнгги расмий маълумотлари Эл-Нино ҳосилдорликни беш йиллик ўртача кўрсаткичдан пастга туширишини кўрсатгани сабабли, глобал буғдой ишлаб чиқариш 4,3 фоизга камайиб, 806,5 миллион тоннани ташкил қилиши кутилмоқда. Глобал гуруч ишлаб чиқариш энди 2025/26 йиллардаги рекорд даражадаги кўрсаткичдан 1,8 фоизга пасайиши кутилмоқда.

FAO глобал миқёсда буғдойдан фойдаланишнинг пасайиши кутилаётгани сабабли 2026/27 йилларда дунё бўйлаб дон маҳсулотларидан фойдаланиш прогнозини 2,96 миллиард тоннагача пасайтирди. FAO’нинг 2026/27 йилларда жаҳон дон савдоси бўйича прогнози деярли ўзгаришсиз қолмоқда ва 507,6 миллион тоннани ташкил этади.

Ҳисоботда, шунингдек, Ҳормуз бўғози инқирозининг қишлоқ хўжалиги бозорларига потенциал таъсири муҳокама қилиниб, 41 мамлакатнинг можаролар ва об-ҳаво ўзгаришлари туфайли озиқ-овқат таъминотини таъминлаш учун ташқи ёрдамга муҳтожлиги таъкидланган.

Маълумот учун, Эл-Нино — бу Тинч океанининг марказий ва шарқий қисмидаги ерусти сувларининг ғайритабиий исиши билан тавсифланган иқлим ҳодисаси бўлиб, оқибатда бутун дунё бўйлаб об-ҳаво шароитларининг ўзгаришига олиб келади. Ўртача Эл-Нино ҳар 2-7 йилда бир марта содир бўлади ва одатда 9-12 ой давом этади.

Эслатиб ўтамиз, мол гўшти нархи йил бошидан буён биринчи марта арзонлашган бўлишига қарамай, ўтган ҳафта нарх яна ошганди. Мол гўштининг энг юқори нархи Тошкент шаҳри ва Жиззах вилоятига, энг арзон нарх эса Қорақалпоғистонга тўғри келганди.