Coca-Cola va Ipoteka bank sotildi: O‘zbekistonda davlat aktivlarini xususiylashtirish qancha daromad keltirdi?
Davlat aktivlarini boshqarish agentligining xabar berishicha, mamlakatda xususiylashtirish ko‘lami 55 barobarga oshgan.
So‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat aktivlarini xususiylashtirish ko‘lami keskin kengayib, 2020–2025 yillar mobaynida ushbu savdolardan tushgan mablag‘ 77,6 trillion so‘mni tashkil etdi. Taqqoslash uchun, 2020 yilgacha bo‘lgan so‘nggi 10 yil ichida bu ko‘rsatkich atigi 1,1 trillion so‘mni tashkil etgan. Bu haqda Davlat aktivlarini boshqarish agentligi matbuot xizmati xabar berdi.
«Sot yoki tushuntirish» tamoyili asosida 2021 va 2025 yillar oralig‘ida davlat korxonalari soni 61 foizga kamaydi», — deyiladi xabarda.
Davlat mulkini boshqarish va xususiylashtirish sohalaridagi ushbu jarayonlar mustahkam huquqiy asosga ega bo‘lgani qayd etilgan. Ma’lum qilinishicha, 2023 yilda «Davlat mulkini boshqarish to‘g‘risida»gi, 2024 yilda esa «Davlat mulkini xususiylashtirish to‘g‘risida»gi yangi qonunlar qabul qilingan.
Yirik aktivlarning sotilishi
Agentlik ma’lumotlariga ko‘ra, yirik va strategik aktivlarni xususiylashtirish orqali iqtisodiyotga xususiy va xorijiy kapitalni jalb qilishda muhim natijalarga erishilgan.
Xususan, Coca-Cola Uzbekistan 252 million AQSH dollariga, Ipoteka bank 324 million AQSH dollariga va Samarqand avtomobil zavodining 75,2 foiz davlat ulushi 80 million AQSH dollariga sotilgan.
Yer bozori
2022 va 2025 yillar oralig‘ida mulkchilik va ijara huquqi asosida kim oshdi savdosida taklif qilingan va sotilgan yer uchastkalari hajmi qariyb to‘rt barobar oshgan.
Qayd etilishicha, 2026 yilning birinchi yarmida 1800 gektar yer sotilgan va bu 2022 yilgi yillik ko‘rsatkichdan sezilarli darajada ko‘p.
Jismoniy va yuridik shaxslardan qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yer uchastkalarini xususiylashtirish bo‘yicha arizalar soni 2022 yilga nisbatan qariyb besh barobar oshgan.
Raqamlashtirish va 2030 yilgacha bo‘lgan rejalar
Bugungi kunga qadar «E-auksion» elektron savdo platformasi orqali qariyb 1,5 millionta obyekt savdoga chiqarilgan bo‘lib, ularning 1,2 milliondan ortig‘i sotilgan.
Shuningdek, tadbirkorlarga aktivlarni sotib olishda bo‘lib-bo‘lib to‘lash, ayrim hollarda chegirmalar va keyinchalik to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotib olish huquqi bilan davlat mulkini uzoq muddatli ijaraga olish imkoniyatlari yaratilgan.
Xabarda keltirilishicha, 2030 yilga kelib nodavlat sektorining ulushini 85 foizga yetkazish, shuningdek, davlat ishtirokidagi korxonalar sonini qariyb 6 barobarga kamaytirish rejalashtirilgan.
