Қарийб 3 мингта машина пахта терди: Ўзбекистонда мавсум қандай якунланмоқда?

2026 йилги мавсумда Ўзбекистонда 4 миллион 630 минг тонна пахта хомашёси йиғиб олинди. Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 22 октябрдаги маълумотига кўра, бу фермер хўжаликлари ва пахта-тўқимачилик кластерлари учун белгиланган 4,5 миллион тонналик шартномавий режанинг 103 фоизига тенгдир.

Жами ҳосилнинг 3 миллион 515 минг 597 тоннаси қарийб 3 мингта пахта териш машинаси ёрдамида йиғилган. Натижада республика бўйича механизациялашган терим улуши 76 фоизга етган.

Шартномавий режа қанчага ошириб бажарилди?

2026 йилги пахта терими мавсумида фермер хўжаликлари ва кластерлар олдига 4,5 миллион тонна ҳосил йиғиш бўйича шартномавий режа қўйилган эди. 22 октябрга келиб амалда йиғилган пахта 4,63 миллион тоннага етди. Бу эса белгиланган кўрсаткичдан 130 минг тонна кўп демакдир. Ҳисоб-китобларга қараганда, режадан ортиқча йиғилган ҳосил қарийб 2,9 фоизни ташкил этади.

Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг қайд этишича, бундай натижага эришишда замонавий агротехнологияларни қўллаш, теримни механизациялаштириш ва илмий тавсияларни амалиётга жорий этиш муҳим рол ўйнаган. Айни пайтда, вазирлик терим ҳали давом этаётганини ва далаларда қолган ҳосилни нобуд қилмасдан тўлиқ йиғиб олишга жиддий эътибор қаратилаётганини билдирган.

Пахта теримининг 76 фоизи машинада йиғиб олинди

2026 йилги мавсумнинг энг асосий кўрсаткичларидан бири — теримнинг механизациялашган улушидир. 22 октябр ҳолатига кўра, 3 515 597 тонна ҳосил терим машиналари ёрдамида йиғилган. Қишлоқ хўжалиги вазирлиги республика бўйича бу кўрсаткич 76 фоизни ташкил этганини билдирди.

Ушбу йўналишда 2026 йилнинг бошидаёқ аниқ мақсад белгиланган. Хусусан, Президентнинг 23 февралдаги расмий ахборотида пахта теримини механизациялаштириш улушини камида 70 фоизга етказиш вазифаси қўйилган. Бунинг учун йил давомида 800 та пахта териш машинаси харид қилиш ва қишлоқ хўжалиги техникасини янгилаш кўзда тутилганди.

Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 15 октябрдаги хабарига кўра, жорий йилда фермер хўжаликлари ва агрокластерларга лизинг асосида қўшимча 957 та замонавий пахта териш машинаси етказиб берилган. Шунингдек, вазирлик мамлакатда жами 3 мингга яқин терим машинаси борлигини қайд этган.

Ҳудудлар ўртасида механизация даражаси фарқ қилади

Пахта теримини механизациялаштириш даражаси барча вилоятларда бир хил эмас. Вазирлик маълумотига кўра, 22 октябр ҳолатига энг юқори кўрсаткич Жиззах вилоятида қайд этилган — 98,5 фоиз. Сирдарё вилоятида бу рақам 94,2 фоизни, Тошкент вилоятида эса 81,2 фоизни ташкил қилган.

Республика ҳудудлари бўйича механизациялашган терим даражаси 61 фоиздан 98,5 фоизгача бўлган. Бироқ вазирлик хабарида энг паст кўрсаткич айнан қайси ҳудудга тўғри келиши очиқланмаган.

Ўн кун ичида терим ҳажми 1,2 миллион тоннага ошди

Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 12 октябрдаги ҳисоботида мамлакатда 3,4 миллион тонна пахта йиғиб олингани айтилган эди. Бу 4,5 миллион тонналик шартномавий режанинг 76 фоизига тенг бўлган.

Ўша санадаги маълумотга кўра, 2,6 миллион тонна пахта терим машиналари ёрдамида, 848 минг тоннаси эса қўлда терилган. Вазирлик қўл терими орқали тўпланган ҳосилнинг 174 минг тоннаси дала четларидан, яна 674 минг тоннаси эса техника кириши қийин бўлган кичик майдонлардан йиғилганини алоҳида қайд этганди.

22 октябрга келиб умумий терим ҳажми 4,63 миллион тоннага етди. Демак, 12–22 октябр оралиғида йиғим ҳажми тахминан 1,23 миллион тоннага кўпайган.

Теримчиларнинг тўловлари ҳам назорат қилинмоқда

Давлат меҳнат инспекцияси хабарида айтилишича, жорий йилнинг 2–4 октябрь кунлари пахта йиғим-терими мавсумида меҳнат қонунчилигига риоя этилиши юзасидан Қорақалпоғистон Республикаси, Қашқадарё, Наманган, Сурхондарё, Фарғона ва Хоразм вилоятларида мониторинг тадбирлари ўтказилган.

Мониторинглар давомида теримчиларга терим пуллари ўз вақтида тўланмагани аниқланиб, 8 миллиард 833 миллион сўм миқдоридаги терим пуллари ундириб берилган.