Санкт-Петербург форуми Путиннинг дунё билан иқтисодий алоқалари кўзгусими?

Кўпинча «Россия Давоси» деб аталувчи ва уч кун давом этадиган Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форумида (ПМЭФ) 130 дан ортиқ мамлакатдан қарийб 20 минг меҳмон иштирок этиши кутилмоқда.

Бу йилги анжуман 3 май куни, Украинадаги уруш ва Россиянинг Ғарб дунёсидан узоқ вақт мобайнида яккаланиб қолаётгани фонида ўз ишини бошлади. Россия ва Украина расмийларининг қайд этишича, делегатлар шаҳарга етиб келишидан бир неча соат олдин Украина дронлари Санкт-Петербург ва унинг атрофидаги энергетика иншоотларига зарба берган. Форум ўтказилаётган жойдан тахминан 16 км узоқликда содир бўлган ушбу ҳужумлар шаҳар аэропорти ишининг вақтинча тўхтатилишига сабаб бўлди. Шунга қарамай, конференция режага мувофиқ давом этмоқда.

Бугунги кунда ПМЭФ Москва учун шунчаки иқтисодий тадбир доирасидан чиқиб, анча муҳимроқ аҳамият касб эта бошлади. 2022 йилда Украина ҳудудига бостириб кирилганидан сўнг Ғарб ҳукуматлари ва кўплаб трансмиллий компаниялар Россиядан юз ўгираётган бир пайтда, мазкур форум Кремлнинг Глобал Жануб давлатлари билан алоқаларни мустаҳкамлашга қаратилган уринишлари намойишига айланди.

Россия Европа ва Шимолий Америка томонидан дипломатик жиҳатдан яккалатиб қўйилганига қарамай, тадбирда иштирокчилар сони ҳамон юқорилигича қолмоқда. Расмийлар мазкур йиғилишни Москванинг Ғарбдан ташқарида ҳам ўзининг халқаро ҳамкорларини сақлаб қолаётганининг яққол далили сифатида тақдим этмоқда.

Қуйида ушбу тадбирнинг асосий тафсилотлари билан яқиндан танишамиз.

Санкт-Петербург халқаро иқтисодий форуми (ПМЭФ) қанақа тадбир?

Биринчи ПМЭФ 1997 йилнинг июн ойида — постсовет Россияси хорижий сармояларни жалб қилиш ва жаҳон иқтисодиётига интеграциялашишга интилаётган бир даврда бўлиб ўтган эди. Ушбу йиллик форум Совет Иттифоқи парчаланганидан сўнг, мамлакатнинг бизнес ва ҳамкорлик учун очиқлигини дунёга намойиш этиш мақсадида ташкил қилинган.

Қарийб ўттиз йил мобайнида у Россиянинг энг нуфузли халқаро тадбирларидан бирига айланди. Гарчи инвестициялар ва бизнес асосий мавзу бўлиб қолаётган бўлса-да, форум тобора Москва учун глобал дунё тартиботига оид ўз қарашларини илгари суриш ҳамда хорижий сиёсий алоқаларни мустаҳкамлаш майдонига айланиб бормоқда.

Тадбир дастури инвестициявий муҳокамалар ва сиёсий дебатларни ўзида жамлайди. Бу йилги сессиялар энергетика бозорлари ва сунъий интеллектдан тортиб, ахборот уруши ҳамда медиа таъсиригача бўлган кенг кўламли мавзуларни қамраб олган. Хусусан, Россия Ташқи ишлар вазирлигининг расмий вакили Мария Захарова иштирокидаги панеллардан бири «Сўзлар ўққа айланганда: Ахборот қандай қилиб замонамизнинг энг қудратли қуролига айланди» деб номланди.

Форумда кимлар иштирок этмоқда?

Бу йилги форумнинг энг диққатга сазовор жиҳатларидан бири шундаки, Украинадаги уруш бошланганидан буён биринчи марта АҚШнинг расмий делегацияси Россиядаги йирик инвестиция тадбирида қатнашмоқда. Президент Доналд Трамп АҚШ Тасвирий санъат комиссияси раиси кичик Родни Мимс Кукни ушбу тадбирда ўз вакили сифатида тайинлаган.

Кукнинг «Россия–АҚШ: Маданий мулоқот» деб номланган сессияда иштирок этиши кутилмоқда. Бундан ташқари, Россиядаги Америка савдо палатаси ва «Росконгресс» жамғармаси икки давлат компаниялари ўртасидаги эҳтимолий ҳамкорликка бағишланган махсус бизнес-форум ҳам ташкил этмоқда.

Кремлнинг ташқи сиёсат масалалари бўйича ёрдамчиси Юрий Ушаковнинг маълум қилишича, иштирокчилар орасида Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев, Танзания Президенти Самия Сулуҳу Ҳасан ва Хитой Халқ Республикаси Раиси ўринбосари Хан Чжэн ҳам бор. Хан Чжэннинг 6 июн куни Путин билан яккама-якка учрашиши кутилмоқда.

Ушаковнинг таъкидлашича, ПМЭФнинг бу йилги фахрий меҳмон-давлати — Саудия Арабистони. Шу муносабат билан ушбу давлатдан Энергетика вазири, шаҳзода Абдулазиз бин Салмон Ал Сауд ташриф буюрган.

Шунингдек, тадбир собиқ дунё етакчилари ва баҳсли медиа вакилларини ҳам ўзига жалб қилган. Иштирокчилар қаторидан қуйидаги шахслар ўрин олган:

• Германиянинг собиқ канцлери Герхард Шрёдер;

• Актёр ва Путиннинг узоқ йиллик тарафдори Стивен Сигал;

• Консерватив америкалик шарҳловчи Кэндис Оуэнс;

• Руминияда одам савдоси, зўрлаш ва уюшган жиноятчиликда айбланаётган (шунингдек, Буюк Британияда ҳам қатор айбловларга дуч келган) ўта ўнг қанот ижтимоий тармоқ блогерлари — Эндрю ва Тристан Тейтлар.

Германиянинг «Hyperglobus» гипермаркетлар тармоғи эгаси, миллиардер Томас Брух Россиядаги немис сармояларига бағишланган муҳокамаларда қатнашиши кутилмоқда. Форум ташкилотчиларининг билдиришича, Москва ва Берлин ўртасидаги муносабатлар ёмонлашганига қарамай, ҳозирда Россияда қарийб 1800 та Германия компанияси ўз фаолиятини давом эттирмоқда.

Бундан ташқари, Кремл ўзи яқин алоқаларни сақлаб қолган давлатлар, жумладан, Беларус, Куба ва Саудия Арабистони раҳбарлари ҳамда вазирларини ҳам форумга таклиф этган.

Форум нима учун муҳим аҳамиятга эга?

ПМЭФ — Россия сиёсий ҳаётидаги энг диққат билан кузатиладиган йирик тадбирлардан бири. Унда президент Владимир Путин деярли ҳар доим иштирок этади ва форумнинг асосий нутқини сўзлайди. Путин кўпинча бу имкониятдан Россиянинг иқтисодий устувор йўналишларини ҳамда минтақавий жараёнларга нисбатан позициясини белгилаб бериш учун фойдаланади. Бу орқали мамлакатнинг ташқи сиёсий мақсадлари яққол намойиш этилади.

Одатда мазкур сессия кенгайтирилган савол-жавоб қисмини ҳам ўз ичига олади. Бунда янграган баёнотлар кўпинча оммавий ахборот воситаларининг бош саҳифаларини банд қилиб, катта шов-шувларга сабаб бўлади. Масалан, 2022 йилда, Россиянинг Украинага кенг кўламли босқини бошланганидан саноқли ойлар ўтиб, Путин ПМЭФ минбаридан Ғарб санкцияларини қоралаш ва Россияни яккалаб қўйишга қаратилган уринишлар чиппакка чиққанини таъкидлаш мақсадида фойдаланган эди.

Албатта, шов-шувли хабарлардан ташқари, форум Москва учун янада кенгроқ иқтисодий мақсадларга ҳам хизмат қилади. Ғарб санкциялари ва қатор Европа бозорларининг ёпилиши Россияни савдо ва инвестицияларини Осиё, Африка ва Жанубий Америкадаги янги ҳамкорларга йўналтиришга мажбур қилди.

Хорижлик расмийлар, йирик компаниялар раҳбарлари ва сармоядорларни Россияга жалб қилиш орқали Москва глобал иқтисодиётнинг каттагина қисми билан интеграциялашув давом этаётганини кўрсатмоқчи. Қолаверса, Кремл бу орқали Ғарбнинг сиёсий иродасига тўла қарам эмаслигини бутун дунёга намойиш этишга интилмоқда