Европа чорасиз: Эрон уруши сабабли Россия нефти ва газига тақиқ бекор қилиниши мумкин

«Bloomberg» нашрининг хабар беришича, Европа Иттифоқи Яқин Шарқдан келадиган энергия оқимларига таяниб, Россия газидан бутунлай воз кечмоқчи эди. Бироқ АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши амалиёти бу режаларни чипакка чиқарди. Эрон томонидан Ҳўрмуз бўғозининг блокланиши дунё нефт таъминотининг 20 фоизи ва суюлтирилган табиий газ (СТГ) экспортининг 30 фоизини тўхтатиб қўйди. Европалик мулозимларнинг фикрича, ҳатто уруш ҳозир тўхтаган тақдирда ҳам, хавфсизлик кафолатларисиз кема қатновларини тиклаш учун узоқ вақт талаб этилади.

Вазиятни Эроннинг Қатардаги Рас-Лаффан саноат шаҳрига берган ракета зарбаси янада оғирлаштирди. Бу ерда дунёдаги энг йирик СТГ мажмуаси жойлашган бўлиб, ҳужум натижасида йилига 12,8 миллион тонна газ ишлаб чиқариш қувватлари ишдан чиққан. «QatarEnergy» раҳбари Саъд ал-Каъбий ушбу объектларни қайта тиклаш учун 3 йилдан 5 йилгача вақт кераклигини маълум қилди. Бу эса Қатарни яқин йиллар ичида Европа учун ишончли етказиб берувчилар рўйхатидан чиқариб ташлайди.

Энергия бозоридаги шок

19-март куни Европада газ нархи бир зумда 32 фоизга кўтарилиб, минг кубометр учун 873,5 долларни ташкил этди. Европа Марказий банки ушбу инқироз давом этса, евроҳудудда инфляция 6,3 фоизгача чиқиши ва қисқа муддатли рецессия бошланишидан огоҳлантирмоқда. Энергия тақчиллиги шароитида Европа давлатлари иқтисодий ҳалокатга учрамаслик учун Россиядан ресурс сотиб олишни давом эттиришдан бошқа чора топмаяпти.

Брюсселдаги манбаларнинг сўзларига кўра, АҚШ ва Исроилнинг минтақавий инқироздан чиқиш бўйича аниқ режаси йўқлиги Европа етакчиларида жиддий хавотир уйғотмоқда. Форс кўрфазидаги инфратузилманинг вайрон бўлиши глобал энергия хавфсизлигига совуқ зарба бўлди. Бу вазиятда Россия ресурсларидан воз кечиш Европа саноатининг тўлиқ тўхташини англатиши мумкин, шу сабабли санкциялар пакетига ўзгартириш киритиш масаласи кун тартибига чиқди.

Путин учун кутилмаган туҳфа

«Bloomberg» ушбу вазиятни Владимир Путин учун «улкан совға» деб атади. Жаҳон бозорида нефт ва газ нархининг кескин кўтарилиши Россия бюджетига миллиардлаб қўшимча даромад келтирмоқда. Бу маблағлар нафақат бюджет тақчиллигини ёпишга, балки Украинадаги урушни молиялаштиришга ҳам хизмат қилмоқда. Эрон инқирози билвосита Москванинг иқтисодий мавқеини мустаҳкамлаб, Ғарбнинг санкциялар сиёсатини самарасиз қилиб қўйди.

Европа Иттифоқи расмийлари энергия қарамлигидан қутилиш йўлида янги тўсиққа дуч келдилар. Қатар газининг бозордан чиқиб кетиши ва Ҳўрмуз бўғозидаги қамал Брюсселни стратегик қарорларини қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда. Эндиликда Европа нафақат қиммат энергия нархлари, балки Россиянинг сиёсий босимига ҳам чидашига тўғри келади. Яқин Шарқдаги уруш кутилмаганда Россиянинг энергия дипломатияси учун янги имкониятлар эшигини очди.