AQSH Rossiyaning 140 ta bankini blokladi: Sanksiyalardagi bo‘shliqlar kimlarga qo‘l kelmoqda?
AQSH 124 ta Rossiya bankini SDN ro‘yxatiga kiritdi, ammo Kanada va Yangi Zelandiyada cheklovlar kamroq. Gazprombank va Sberbank uchun 2026 yil iyungacha maxsus litsenziyalar amal qiladi.
Ukraina Milliy banki rahbari Andriy Pishniyning ma’lum qilishicha, 2026 yil 30-mart holatiga ko‘ra, AQSH Rossiyaning 140 ga yaqin bankiga nisbatan cheklovlar joriy etgan. Shundan 124 tasi eng og‘ir SDN (to‘liq bloklash) ro‘yxatiga kiritilgan. Bu ushbu banklarning dollar tizimidan butunlay uzilishini va AQSHdagi aktivlari muzlatilishini anglatadi.
Biroq, g‘arbning boshqa ittifoqchi mamlakatlarida bu ko‘rsatkich ancha past: Avstraliya 81 ta, Yevropa Ittifoqi 55 ta, Buyuk Britaniya 41 ta, Kanada 36 ta va Yangi Zelandiya bor-yo‘g‘i 17 ta Rossiya bankiga sanksiya qo‘llagan. Bunday nomutanosiblik Rossiya moliya tizimiga xalqaro hisob-kitoblarda ma’lum «tirqishlar»dan foydalanish imkonini bermoqda. Hatto eng yirik tizimli banklar ham hamma yurisdiksiyalarda bir xil blok qilinmagan.
Masalan, «MKB» (Moskva Kredit Banki) Kanadadan tashqari hamma joyda sanksiyada. «Tinkoff» (T-Bank) esa Yangi Zelandiya ro‘yxatiga kirmay qolgan. Eng qizig‘i, «Rosselxozbank» AQSHda faqat yumshoq sektoral cheklovlar (NON-SDN) ostida turibdi, vaholanki qolgan beshta ittifoqchi davlat unga nisbatan to‘liq blok qo‘ygan.
Litsenziyalar va «qonuniy yo‘laklar»
Hatto eng qattiq sanksiyalar ham istisnolardan xoli emas. 2025 yil oxirida AQSH Moliya vazirligi GL-115C bosh litsenziyasini chiqardi. Ushbu hujjat bilan «Gazprombank», «Sberbank», VTB va «Alfa-Bank» kabi gigantlarga nisbatan sanksiyalar vaqtincha to‘xtatildi.
Bu imtiyoz faqat fuqarolik atom energetikasi loyihalari bilan bog‘liq tranzaksiyalar uchun amal qiladi va 2026 yil 18-iyunga qadar kuchda bo‘ladi. Bunday qadamlar G‘arb davlatlari hali strategik sektorlarda Rossiya bilan moliyaviy aloqalarni butunlay uzishga tayyor emasligini ko‘rsatadi.
Nega bu xavfli?
Yagona yondashuvning yo‘qligi Rossiya moliya tizimiga moslashish imkonini beradi. Kanada yoki Yangi Zelandiya ro‘yxatidagi bo‘shliqlar, shuningdek, AQSHning nuqtali litsenziyalari iqtisodiy bosim samaradorligini pasaytiradi. Natijada, Rossiya banklarini to‘liq falaj qilish o‘rniga, faqatgina ularning operatsion faoliyati qiyinlashdi va tranzaksiyalar tannarxi oshdi.
