AYQSHlarga tushgan tushum, «suyunchi puli» berilishidagi yangi tartib va Suriyadagi o‘zgarishlarning Markaziy Osiyoga ta’siri — 22-may dayjesti

IT Park Ventures kapitali 30 mln dollarga oshirildi

O‘zbekistonda IT Park Ventures fondi kapitali 10 mln dollardan 30 mln dollargacha oshirildi. Bu haqda Global Tech Weekend Tashkent 2026 xalqaro tadbiri doirasida ma’lum qilindi. Yangi mablag‘lar fondga startap ekotizimini rivojlantirish, investitsiya portfelini kengaytirish hamda texnologik kompaniyalarni o‘sish bosqichlarida qo‘llab-quvvatlash imkonini beradi.

Fond endi 3 mln dollargacha sarmoyaviy takliflarni ko‘rib chiqadi, kengayish salohiyatiga ega startaplarga e’tibor qaratadi va O‘zbekistonning venchur ekotizimini mustahkamlashda davom etadi. 2030 yilgacha maqsad — mamlakatda 5 000 ta startap, 2 mlrd dollarlik venchur investitsiya hamda bahosi 100 mln dollardan ortiq 25 ta startap yaratish.

2026 yil yanvar–mart oylarida 10 ta venchur fond jami 24 ta startapga 148,6 mln dollar sarmoya kiritdi. Shu bitimlardan 16 tasi mahalliy startaplarga, qolgani esa xorij bozorida faoliyat yuritayotgan kompaniyalarga to‘g‘ri keldi. Xalqaro investorlar qatorida VR Capital, Tencent va FinSight O‘zbekistonning eng yirik e-commerce platformasi — Uzum startapiga 131,5 mln dollar sarmoya kiritdi.

O‘zbekistonda «suyunchi puli»ni to‘lash qoidasi o‘zgartirildi

O‘zbekistonda bola tug‘ilganda beriladigan bir martalik nafaqa puli — «suyunchi puli» to‘lash qoidasi o‘zgartirildi. Ilgari bu nafaqa faqat birinchi farzand uchun to‘lanar edi, ammo birinchi farzand nobud bo‘lgan hollarda navbatdagi tirik tug‘ilgan bola uchun mablag‘ rad etilar edi.

Vazirlar Mahkamasi yangi qaror bilan birinchi va keyingi farzandlar nobud bo‘lgan hollarda ham navbatdagi tirik tug‘ilgan bola uchun «suyunchi puli» to‘lanishini belgiladi. Moliyaviy jihatdan, bu nafaqa mehnatga haq to‘lashning eng kam miqdorining 70,3 foizini tashkil qilib, hozirgi paytda taqriban 890 ming so‘mni tashkil etadi. 2024 yilda bu uchun budjetdan 382,4 mlrd so‘m, 2025 yilda 275 mlrd so‘m, 2026 yilda esa 229,8 mlrd so‘m ajratilgan.

May oyida AYQSHlarda qancha tushum bo‘lgani ma’lum qilindi

2026 yil may oyining 1–20 kunlari O‘zbekistondagi AYQSHlar orqali amalga oshirilgan to‘lovlar natijasida umumiy tushum 2,17 trln so‘mni tashkil qildi. Shu davrda jami 15,2 mln tranzaksiya amalga oshirilib, kunlik o‘rtacha tranzaksiyalar soni 760,6 mingtaga yetdi.

Tushumning katta qismi — 90,3% fuqarolarning bank kartalari orqali amalga oshirilgan, bu yo‘nalishda kunlik o‘rtacha 98,1 mlrd so‘m to‘lov amalga oshirildi. Shuningdek, Moment bank kartalari hissasi 6,7% (7,3 mlrd so‘m), yoqilg‘i kartalari orqali to‘lovlar esa 3,0% (3,2 mlrd so‘m)ni tashkil qildi. Eng yuqori tushum 9–12-may kunlari qayd etildi va 397,7 mlrd so‘mga yetdi.

Suriyadagi o‘zgarishlar Markaziy Osiyo xavfsizligiga tahdid soladimi?

Suriyadagi keskin geosiyosiy o‘zgarishlar Markaziy Osiyo xavfsizligiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tahdid solishi ehtimoli kam, deb baholanmoqda. Siyosatshunos Kamoliddin Rabbimov fikriga ko‘ra, Suriyadagi yirik jangari guruhlarda markaziy osiyoliklar va o‘zbeklar mavjud bo‘lsa-da, ular Afg‘oniston yoki Suriyada avvalgidek muvaffaqiyatga erisha olmaydi. Shu bois Suriyada vaziyat bosqichma-bosqich barqarorlashib boradi.

Afg‘onistonda «Tolibon» hokimiyati ostida esa O‘zbekistonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri tahdid bo‘lmasligi kafolatlangan. Qariyb 20–23 ming nafardan iborat turli xalqaro terroristik guruhlar yo‘q qilinmagan bo‘lsa-da, ularning ta’siri mahalliy nazorat ostida va Afg‘onistonda faoliyat doirasida cheklangan. Shuningdek, O‘zbekiston «Mehr-1» va «Mehr-2» insonparvarlik operatsiyalari orqali jangarilarning oilalarini integratsiya qilib, ekstremist guruhlarga nisbatan repressiv siyosatdan ko‘ra muvofiqlashtiruvchi pozitsiyani olib bormoqda.

Umuman, hozirgi sharoitda Suriya va Afg‘onistondagi voqealar Markaziy Osiyo xavfsizligi uchun fuqarolar nazorati, razvedka va xorijdagi ekstremistlar kuzatuvi kabi preventiv choralarni talab qiladi, lekin to‘g‘ridan-to‘g‘ri katta tahdid kuzatilmaydi.

500 ming so‘mlik banknot haqidagi xabarlar asossiz — Markaziy bank

Markaziy bank ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan 500 ming so‘mlik yangi banknot chiqarilishi haqidagi xabarlarni rad etdi. Regulyator ma’lum qilishicha, hozirda yangi pul belgisini muomalaga chiqarish rejasi ko‘zda tutilmagan.

Bank izohida ta’kidlanishicha, «Markaziy bank to‘g‘risida»gi qonunning 39 va 40-moddalariga ko‘ra, pul belgilarining nominal qiymati faqat regulyator tomonidan belgilanadi va muomalaga chiqarishga mutlaq huquq ham Markaziy bankka tegishli. Yangi banknot faqat Senat tomonidan tasdiqlangandan so‘ng rasmiy e’lon qilinadi. Shu bois ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan ma’lumotlar asossiz hisoblanadi.