Ливан ўлим жазосини бекор қилган биринчи араб давлатига айланди
Мамлакат 2004 йилнинг январидан бери қатл этишга норасмий мораторий жорий қилганди. Ўшандан бери ўнлаб ўлим ҳукмлари чиқарилган бўлса-да, кейинчалик уларнинг ижроси тўхтатиб қўйилган ёки енгиллаштирилган.
Ливан парламенти ўлим жазосини бекор қилди ва бу жазони оғирлаштирилган машаққатли меҳнат билан биргаликдаги умрбод қамоқ жазосига алмаштирган биринчи араб давлатига айланди. Бу ҳақда «Associated Press» нашри маълум қилди.
Парламент қарори ва ҳуқуқ фаолларининг муносабати
Маълумотларга кўра, Ливаннинг 128 ўринли парламентидаги кўпчилик депутатлар ўлим жазосини бекор қилиш ёқлаб овоз берган. Фақатгина «Ҳизбуллоҳ» парламент блоки бундан мустасно бўлди.
Парламентда иштирок этган Адлия вазири Адел Нассар буни мамлакат учун «тарихий қадам» деб атади, дея унинг сўзларидан иқтибос келтиради нашр.
«Human Rights Watch» ташкилотининг Ливан бўйича тадқиқотчиси Рамзи Каисснинг таъкидлашича, Ливан «ҳеч қачон қўлланилмаслиги керак бўлган шафқатсиз жазодан узил-кесил воз кечмоқда».
«Ўлим жазоси ўзининг шафқатсизлиги ва қайтариб бўлмаслиги билан ажралиб туради ҳамда у ўзбошимчалик, нохолислик ва хатоларга тўла», — дейди у.
Хабарда аниқлик киритилишича, Ливан 2004 йилнинг январидан бери қатл этишга норасмий мораторий жорий қилган эди. Ўшандан бери ўнлаб ўлим ҳукмлари чиқарилган бўлса-да, кейинчалик уларнинг ижроси тўхтатиб қўйилган ёки енгиллаштирилган.
Қайд этилишича, янги жазо тури бўлган машаққатли меҳнат қандай амалга оширилиши ҳозирча номаълум. Ливанда машаққатли меҳнат жазоси қонун ва суд қарорларида ёзилган бўлса-да, сўнгги йилларда мамлакатда маблағ етишмовчилиги ва қамоқхоналардаги тирбандлик сабабли камдан-кам ҳолларда ижро этилган.
«Ўлим жазосининг бекор қилиниши парламентда 1990 йилда 15 йиллик фуқаролар уруши тугаганидан бери энг йирик ва баҳсли умумий афв тўғрисидаги қонун лойиҳаси муҳокама қилинаётган бир пайтга тўғри келмоқда», - дейилади мақолада.
Араб дунёсида ўлим жазосининг қўлланилиши
Маълумот ўрнида, Яқин Шарқ ва Шимолий Африкадаги аксарият араб давлатларида ўлим жазоси ҳамон қонуний кучга эга ва амалда қўлланиб келинмоқда. Хусусан, Саудия Арабистони, Ироқ, Миср ва Яман жаҳонда ўлим ҳукмини энг кўп ижро этадиган мамлакатлар қаторига киради.
Шунингдек, Қувайт, БАА, Уммон, Қатар ва Сурия қонунчилигида ҳам энг оғир жиноятлар учун ўлим жазоси белгиланган. Жазоир, Марокаш ва Тунис каби айрим араб мамлакатларида эса қонунда ўлим жазоси мавжуд бўлса-да, амалда унга нисбатан узоқ йиллик мораторий жорий қилинган ва ҳукмлар ижро этилмайди.
