Naqd olish mumkin bo‘lgan pensiya, taksichilik qilish mumkin bo‘lmagan avtomobillar va Qozog‘istonga yetib olgan O‘zbekiston — 21-yanvar dayjesti

Onlayn kredit olishda firibgarlikka uchragan shaxslardan qarz undirilmaydi

Adliya vazirligi va Markaziy bank tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilgan yangi nizomga ko‘ra, firibgarlik yo‘li bilan fuqarolar nomiga rasmiylashtirilgan onlayn kreditlar bo‘yicha qarzdorlikni undirish tartibi tubdan o‘zgardi. Endilikda, agar fuqaro tergov yoki sud qarori bilan «jabrlanuvchi» deb topilsa, bank yoki mikromoliya tashkiloti ushbu kredit bo‘yicha asosiy qarz va foizlarni hisoblashni hamda undirishni darhol to‘xtatadi. Bu chora fuqarolarni o‘zlari ishlatmagan mablag‘lar uchun moliyaviy javobgarlikdan himoya qilishga xizmat qiladi.

Yangi tartibga ko‘ra, kredit tashkilotlari yetkazilgan moddiy zararni firibgarlikni sodir etgan asil aybdor shaxsdan regress tartibida undirib olish huquqiga ega bo‘ladi. Agar tergov jarayonida firibgarlik holati tasdiqlanmasa, bank to‘lovlarni qayta tiklashi mumkin. Ushbu tizim nafaqat fuqarolar huquqlarini himoya qiladi, balki tijorat banklarini ham masofaviy xizmatlar ko‘rsatishda kiberxavfsizlik choralarini kuchaytirishga va shubhali operatsiyalarni sinchiklab tekshirishga undaydi.

Endi pensiyani onlayn tarzda naqd pul shakliga o‘tkazish mumkin

Pensiya jamg‘armasi My.gov.uz portalida yangi onlayn xizmatni ishga tushirdi. Endilikda pensiya oluvchilar to‘lov shaklini bank kartasidan naqd pulga o‘tkazish uchun tuman pensiya bo‘limlariga shaxsan borib, ariza topshirishlari shart emas. Ushbu xizmat mutlaqo bepul bo‘lib, qo‘shimcha hujjatlar talab etmaydi. Bu yangilik, ayniqsa, harakatlanishi cheklangan keksa yoshdagi fuqarolar uchun katta qulaylik yaratib, tizimdagi ortiqcha hujjatbozlikka chek qo‘yadi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi 4,2 million nafar pensionerning 89 foizi (3,8 mln kishi) o‘z mablag‘larini plastik kartalar orqali oladi. Yangi raqamli imkoniyat fuqarolarga o‘z mablag‘larini boshqarishda erkinlik beradi. Ariza yuborish uchun portalda avtorizatsiyadan o‘tib, tegishli xizmatni tanlash kifoya. Bu qadam mamlakat moliya tizimi va ijtimoiy ta’minot sohasini raqamlashtirish borasidagi izchil islohotlarning uzviy davomidir.

Ishlab chiqarilganiga 15 yil bo‘lgan avtomobillarga taksichilik qilish cheklanishi mumkin

Adliya vazirligi tomonidan muhokamaga qo‘yilgan «Transport to‘g‘risida»gi qonun loyihasida shaharlarda yo‘nalishsiz taksi sifatida foydalaniladigan avtomobillarning ekspluatatsiya muddatini 15 yil etib cheklash taklif etilmoqda. Ushbu cheklov yo‘lovchilar xavfsizligini ta’minlash, texnik nosoz vositalardan foydalanishni kamaytirish va xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishga qaratilgan. Shuningdek, taksilarda majburiy sug‘urta, elektron to‘lov tizimlari va maxsus mobil ilovalar (taksometr) mavjud bo‘lishi shart qilib belgilanmoqda.

Bundan tashqari, qonun loyihasi shahar yo‘lovchi transporti yo‘nalishlarini tashkil etishda shaffoflikni oshirishni ko‘zda tutadi. Yangi yo‘nalishlarni ochish va biriktirish elektron tizim orqali, ochiq tenderlar asosida amalga oshiriladi. Agar hujjat qabul qilinsa, taksi bozorida eski avtomobillardan foydalanish bosqichma-bosqich to‘xtatiladi. Bu esa o‘z navbatida transport parkining yangilanishiga va shahar ekologik holatining yaxshilanishiga xizmat qilishi kutilmoqda.

O‘zbekiston urbanizatsiya darajasi bo‘yicha Qozog‘istonga yetib oldi — BMT

BMTning 2025 yil yakunlariga bag‘ishlangan hisobotiga ko‘ra, O‘zbekistonda shaharlashuv jarayoni jadal sur’atlar bilan davom etmoqda. Hozirda mamlakat aholisining 43,8 foizi yirik shaharlarda yashab, bu ko‘rsatkich bo‘yicha mintaqa yetakchisi Qozog‘istonga (45,3 foiz) yaqinlashib qoldi. E’tiborli jihati, O‘zbekiston Markaziy Osiyoda qishloq aholisi ulushi eng kam bo‘lgan davlatga aylandi — vatandoshlarimizning atigi 12,8 foizi qishloq joylarda istiqomat qiladi (Qozog‘istonda bu ko‘rsatkich 22,4 foiz).

BMT ekspertlarining 2050 yilgacha bo‘lgan prognozlari O‘zbekiston uchun keskin demografik o‘zgarishlarni va’da qilmoqda. Tahlillarga ko‘ra, 2050 yilga borib O‘zbekiston shahar aholisi ulushi 54,6 foizga yetib, Qozog‘istonni ortda qoldirgan holda mintaqa yetakchisiga aylanadi. Qishloq aholisi ulushi esa rekord darajada pasayib, 8,7 foizni tashkil etishi kutilmoqda. Bu tendensiya mamlakat iqtisodiyoti, infratuzilmasi va resurslarni boshqarish tizimi oldiga yangi strategik vazifalarni qo‘yadi.

Haftaning ikkinchi yarmida havo harorati sezilarli pasayadi

22–24-yanvar kunlari O‘zbekiston hududida ob-havo keskin o‘zgarib, harorat sezilarli darajada pasayadi. O‘zgidrometning xabar berishicha, respublikaning aksariyat hududlarida qor yog‘ishi, yo‘llarda yaxmalak hosil bo‘lishi va shamol tezligi sekundiga 22–25 metrgacha kuchayishi kutilmoqda. Tog‘li hududlarda yog‘ingarchilik kuchli bo‘lishi sababli dovonlarda harakatlanish qiyinlashishi mumkin.

Harorat ko‘rsatkichlari kechasi -3...-8 daraja sovuqqacha, shimoliy hududlarda esa -12...-15 darajagacha pasayadi. Kunduz kunlari ham havo harorati -3 daraja sovuq va +2 daraja iliq atrofida bo‘lishi prognoz qilinmoqda. Mutaxassislar kuchli shamol va sovuq sabab infratuzilma obyektlariga zarar yetishi mumkinligidan ogohlantirib, haydovchi va piyodalarni yo‘llarda o‘ta ehtiyotkor bo‘lishga chaqirmoqda.