Дунёда энг кўп нефть ишлатадиган давлатлар қайси?
Мутахассислар фикрича, жаҳон нефть бозорининг келажаги энг йирик истеъмолчи давлатлар иқтисодий ўсишни энергия соҳасидаги ислоҳотлар билан қай даражада уйғунлаштира олишига боғлиқ бўлади.
© Shutterstock2025-йилда нефтни энг кўп ишлатган мамлакат АҚШ бўлиб, мамлакатда бир йил давомида 7,3 миллиард баррель нефть сарфланган. Иккинчи ўринда Хитой жойлашган бўлиб, у 5,53 миллиард баррель нефть сарф қилган.
Биринчи ўнталикка кирган қолган давлатлар — Ҳиндистон, Россия, Саудия Арабистони, Япония, Бразилия, Жанубий Корея, Канада ва Германия — АҚШ ва Хитойдан анча ортда бўлса-да, улар биргаликда жаҳон нефть истеъмолининг катта қисмини ташкил этади.
«Jagran Josh» нашрининг АҚШ Энергетика ахбороти бошқармаси (EIA) маълумотлари асосида тайёрлаган таҳлилга кўра, нефтни энг кўп сарф қиладиган 10 та давлат кунига жами 61 миллион баррель нефть ишлатади. Бу жаҳон бўйича умумий нефть истеъмолининг тахминан 61 фоизига тенг.
Нефть ҳозир ҳам жаҳон иқтисодиётининг энг муҳим стратегик ресурсларидан бири ҳисобланади. Дунёда истеъмол қилинадиган нефтнинг асосий қисми эса бир нечта давлат ҳиссасига тўғри келади.
2025-йилда нефтни энг кўп ишлатган давлатлар:
АҚШ — кунига 20,01 миллион баррель;
Хитой — 15,15 миллион баррель;
Ҳиндистон — 5,05 миллион баррель;
Россия — 3,68 миллион баррель;
Саудия Арабистони — 3,65 миллион баррель;
Япония — 3,38 миллион баррель;
Бразилия — 3,03 миллион баррель;
Жанубий Корея — 2,55 миллион баррель;
Канада — 2,41 миллион баррель;
Германия — 2,18 миллион баррель.
Дунёда хом нефтнинг энг йирик импортчиси ҳисобланган Хитой сўнгги ўн йилликларда нефть истеъмолини кескин оширди. Агар 1990-йилда мамлакат кунига тахминан 2,3 миллион баррель нефть ишлатган бўлса, 2023-йилга келиб бу кўрсаткич 16,2 миллион баррелга етган.
Учинчи ўринда турган Ҳиндистон эса кунига 5,05 миллион баррель нефть ишлатади. 1990-йилда мамлакатда бу кўрсаткич атиги 1,2 миллион баррель бўлган. Иқтисодиётнинг жадал ўсиши натижасида энергия ресурсларига талаб кескин ортди.
Шу билан бирга, Ҳиндистон нефть импортига жуда кучли даражада боғлиқ. Мамлакат истеъмол қиладиган хом нефтнинг 85 фоиздан ортиғи хориждан келтирилади. Бу эса уни геосиёсий инқирозлар ва жаҳон нефть нархларидаги ўзгаришларга нисбатан анча сезгир қилади. Гарчи АҚШ ҳозирча нефть истеъмоли бўйича етакчиликни сақлаб қолаётган бўлса-да, Осиё давлатлари бу борада тез суръатларда унга яқинлашмоқда. Хитой ва Ҳиндистонда энергияга бўлган эҳтиёж ортиб бораётган бир пайтда, Ғарб давлатлари қайта тикланувчи ва экологик тоза энергия манбаларига ўтишни жадаллаштирмоқда.
Мутахассислар фикрича, жаҳон нефть бозорининг келажаги энг йирик истеъмолчи давлатлар иқтисодий ўсишни энергия соҳасидаги ислоҳотлар билан қай даражада уйғунлаштира олишига боғлиқ бўлади. Шу сабабли, Вашингтон, Пекин ва Нью-Деҳлида қабул қилинадиган қарорлар нафақат нефть ва ёқилғи нархларига ҳамда халқаро савдога, балки глобал иқлим мақсадларига эришиш жараёнига ҳам катта таъсир кўрсатади.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Яқин Шарқдаги вазиятнинг кескинлашиши хавфи туфайли глобал нефть нархлари кўтарилганди. Brent нефтининг сентябрь ойида етказиб бериладиган фьючерслари 2 фоизга ўсди.
