Standartlar va sarmoyalar: yashil moliyadagi asosiy chaqiriqlar

Global Janub mamlakatlari o‘rtasida «yashil moliya» sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va barqaror rivojlanishni ilgari surishning muhim yo‘li hisoblanadi, deb ta’kidladilar Global Janub moliyachilari forumi ishtirokchilari. Bu haqda 25–26-mart kunlari Pekin shahrida «Global Janubni yoritish» mavzusida bo‘lib o‘tgan forumda qatnashgan VAQT.UZ jurnalisti xabar berdi.

Forumda Xitoydan va xorijdan moliyaviy institutlar rahbarlari, ekspertlar va sanoat yetakchilari ishtirok etib, yashil moliya hamkorligining yutuqlari va kelajak istiqbollari bo‘yicha fikr almashdi.

Yashil o‘sish bo‘yicha kelishuv

Forum ishtirokchilari ta’kidlashicha, iqlim bilan bog‘liq muammolarning kuchayishi va global energiya tizimidagi chuqur o‘zgarishlar sharoitida yashil va barqaror rivojlanish endilikda tanlov emas, balki insoniyatning umumiy kelajagi uchun zaruratga aylangan.

Xitoy Qishloq xo‘jaligi banki prezidenti Van Chjixengning aytishicha, Global Janubda yashil sohalarga yo‘naltirilayotgan kapital oqimi tobora yaqqol ko‘rinmoqda. Uning qo‘shimcha qilishicha, boy resurslar va katta rivojlanish salohiyati ushbu hududni yashil investitsiyalar uchun muhim manzilga aylantirmoqda.

Ozarbayjon Markaziy banki ijrochi direktori Shahin Mahmudzoda esa iqlim o‘zgarishining shiddatliligi barcha sohalarda faol choralar ko‘rishni talab qilayotganini, ko‘plab davlatlar bu masalaning ahamiyatini allaqachon anglab yetganini ta’kidladi.

Xitoy Xalq banki raisi o‘rinbosari Lu Leyning so‘zlariga ko‘ra, rivojlanayotgan mamlakatlar iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish va global barqarorlikni ta’minlashda muhim kuch hisoblanadi. U yashil moliya sohasida Janub–Janub hamkorligini chuqurlashtirish global barqaror rivojlanishga yanada kuchli va barqaror turtki berishini ta’kidladi.

Yashil kapital harakati

So‘nggi yillarda Global Janub mamlakatlari yashil moliyani rivojlantirish bo‘yicha sa’y-harakatlarni kuchaytirib, moliyaviy resurslarni tobora ko‘proq yashil tarmoqlarga yo‘naltirmoqda.

Xitoy Qurilish banki prezidenti Jan Ining ta’kidlashicha, energiya transformatsiyasi, ekologiyani muhofaza qilish va iqlimga moslashish kabi sohalar moliyaviy ishtirokni kengaytirish uchun katta imkoniyatlar yaratmoqda.

Xitoy Markaziy banki ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yil oxiriga kelib mamlakatda yashil kreditlar hajmi 44,8 trillion yuanga (taxminan 6,49 trillion AQSH dollari) yetgan, yashil obligatsiyalar chiqarilishi esa jami 5,2 trillion yuanni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkichlar dunyodagi eng yuqori darajalardan biri hisoblanadi.

Qirg‘iz Respublikasi Yashil moliya jamg‘armasi raisi Sanjar Mukanbetov Xitoy tajribasi davlat siyosati, moliya bozorlari va texnologik innovatsiyalar uyg‘un holda yashil transformatsiyani ilgari surishi mumkinligini namoyish etishini ta’kidladi.

Muammolar hali mavjud

Forum ishtirokchilari qayd etishicha, global yashil transformatsiya iqlim o‘zgarishiga nisbatan passiv javobdan energiya xavfsizligi va iqtisodiy samaradorlikni oshirishga qaratilgan faol strategiyaga aylanmoqda. Biroq Global Janub mamlakatlari bu jarayonda hali ham qator cheklovlarga duch kelmoqda.

Asosiy muammolardan biri — yagona va o‘zaro tan olinadigan standartlarning yetishmasligidir. Xalqaro biznes va iqtisodiyot universiteti prezidenti Jao Junsyuning ta’kidlashicha, yashil loyihalarni sertifikatlash va axborot oshkor qilish kabi sohalardagi farqlar transchegaraviy investitsiyalar xarajatlarini oshirib, kapitalning samarali harakatlanishiga to‘sqinlik qilmoqda.

Shu bilan birga, moliyaviy institutlar savdo va moliyalashtirish kanallaridagi to‘siqlarni bartaraf etish hamda xalqaro hamkorlikni rivojlantirish uchun innovatsiyalarni faol ravishda joriy etmoqda.

Vanning aytishicha, Xitoy Qishloq xo‘jaligi banki mamlakatning janubi-g‘arbidagi Yunnan provinsiyasida biznes markaz tashkil etgan bo‘lib, qo‘shni davlatlardagi 22 ta bank bilan hamkorlikda transchegaraviy hisob-kitob modelini ishlab chiqqan. Bu esa 188 ta yashil tashqi savdo korxonasiga samarali moliyaviy xizmat ko‘rsatish imkonini bermoqda.

Kelgusida ishtirokchilar innovatsiyalarni kuchaytirish, standartlarni o‘zaro tan olish va kapital oqimlarini yengillashtirish orqali Global Janubda barqaror rivojlanishga yo‘naltirilgan moliyaviy resurslarni ko‘paytirish hamda o‘sish sa’y-harakatlarini birlashtirish zarurligini ta’kidladi.