Электр ва газ тарифларининг ошиши ЎзНИФ ИПОси билан боғлиқми? Вазирлик расмийси жавоб берди

Ўзбекистонда электр энергияси ва газ тарифларининг ўзгариши Ўзбекистон Миллий инвестиция фонди (ЎзНИФ)нинг ИПОси (акцияларнинг бирламчи жойлаштирилиши) билан боғлиқ эмас ва бу инфляцияни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилган йиллик индексациядир. Бу ҳақда Иқтисодиёт ва молия вазирининг нефт-газ соҳаси бўйича ўринбосари Хуршед Мустафаев маълум қилди, деб хабар берди «Gazeta.uz».

Вазир ўринбосарининг таъкидлашича, Вазирлар Маҳкамасининг қарорига мувофиқ, ҳар йили май ойидан бошлаб электр энергияси ва табиий газ нархлари инфляция даражасига яқин миқдорда тузатиб борилади. Бу тарифларнинг оширилиши эмас, балки йил давомида шаклланадиган қўшимча харажатларни қоплашга қаратилган индексациядир. Мустафаев ушбу қарорнинг ИПО билан боғлиқлигини рад этган бўлса-да, бу ўзгариш фонд таркибидаги энергетика корхоналарининг молиявий ҳолатига ижобий таъсир кўрсатишини ва уларга қўшимча маблағ беришини тан олди.

Маълумот учун, ЎзНИФ портфелига «Ҳудудгазтаъминот», «Ҳудудий электр тармоқлари», «Ўзбекистон миллий электр тармоқлари», «Иссиқлик электр станциялари» ва «Ўзбекгидроэнерго» каби коммунал ва энергетика компанияларининг улушлари киради.

Тарифлар ўзгариши фонд активларининг баҳосига таъсир қилади

«Franklin Templeton» таркибидаги «Templeton Global Investments» компаниясининг Марказий Осиё бўйича бош директори Мариус Даннинг билдиришича, тарифлар индексацияси фонд активларининг соф қийматига ижобий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган муҳим воқеликдир. Унинг сўзларига кўра, янги шароитларнинг активлар баҳосига таъсири мустақил баҳоловчилар билан муҳокама қилинади ва якуний натижалар фонднинг 2026 йил июн охиридаги ҳолати бўйича ҳисобланиб, июл ойи ўрталарида эълон қилинадиган соф активлар қийматида акс этади.

Эслатиб ўтамиз, аҳоли ва тадбиркорлар учун электр энергияси ҳамда газ тарифлари 1 июндан бошлаб оширилади. Расмийлар буни истеъмолнинг ўсиши фонида энергия тизимини модернизация қилиш ва унинг ишончлилигини ошириш зарурати билан изоҳлаган.

ЎзНИФ ИПОси Ўзбекистон тарихидаги энг йириги бўлди

Яқинда халқаро ва маҳаллий фонд бозорларида ЎзНИФ акцияларининг бирламчи жойлаштирилиши (ИПО) бўлиб ўтди. Иқтисодиёт ва молия вазирлиги фонднинг 31 фоизлик улушини (ГДР опционларисиз) ташкил этувчи 1,56 триллион дона акциясини таклиф қилди. ИПО давомида жами 603,6 миллион доллар маблағ жалб қилинди ва қўшимча жойлаштириш опционлари ҳисобга олинса, бу сумма 692 миллион долларга (улуш эса 35 фоизга) етиши мумкин.

Бу кўрсаткич Ўзбекистон тарихидаги энг йирик ИПОга айланди. Таққослаш учун, 2022 йилда «UzAuto Motors» ИПОси доирасида 56,9 миллиард сўм, «Ўзбектелеком» ИПОсида эса 33,25 миллиард сўм маблағ йиғилган эди. 2025 йил 31 декабр ҳолатига кўра ЎзНИФ активларининг соф қиймати 2,44 миллиард долларни ташкил этган (ИПО якунларига кўра капитализация 1,95 миллиард доллар бўлди). Фонд портфелидан 13 та давлат компанияси, жумладан, Uzbekistan Airways, «Ўзбектелеком», «Ўзпромстройбанк» ва «Ўзбекинвест»нинг миноритар улушлари ўрин олган.