Global bozorlarda beqarorlik: Yevropa va Osiyo eng ko‘p zarar ko‘rdi

Jahon fond bozorlari Erondagi urush bilan bog‘liq iqtisodiy oqibatlarga reaksiya sifatida o‘tgan oy davomida beqarorlikni boshdan kechirdi. «FactSet» ma’lumotlariga ko‘ra («The New York Times» orqali), investorlar ortib borayotgan noaniqlik, ta’minot zanjiridagi uzilishlar va mintaqaviy mojaroning kengayishi xavfi bilan kurashdi, deb yozadi «Visual Capitalist».

Barcha bozorlarda pasayish kuzatildi: Frankfurt va Tokio eng katta yo‘qotishlarga uchradi. Nyu Yorkda yo‘qotishlar nisbatan kamroq bo‘lsa-da, deyarli barcha indekslar davrni salbiy ko‘rsatkichlar bilan yakunladi.

Energiya bozorlari inqiroz markazida

Sotuvlar to‘lqinining markazida energiya sohasi turibdi. Erondagi urush ayniqsa neft ta’minotiga oid xavotirlarni kuchaytirdi, chunki infratuzilma va yuk tashish yo‘llariga qilingan hujumlar global oqimlarga tahdid solmoqda.

Ho‘rmuz bo‘g‘ozi – dunyodagi neft tashishning taxminan beshdan bir qismi o‘tadigan strategik nuqta – asosiy xavfli hududga aylandi. Bu yerdagi har qanday uzilish energiya narxlari va investorlar kayfiyatiga tez ta’sir qiladi.

Neft narxlarining oshishi inflatsiya xavflarini kuchaytirib, markaziy banklar va investorlarni iqtisodiy o‘sish prognozlarini qayta ko‘rib chiqishga majbur qilmoqda. Shuningdek, Xalqaro energetika agentligi (IEA) global o‘sish uchun «katta tahdid» haqida ogohlantirmoqda va iqtisodchilar energiya import qiluvchi mintaqalarda YAIM prognozlarini pasaytirmoqda.

Nima uchun bozorlar turlicha reaksiya qilmoqda?

Barcha bozorlar bir xil reaksiya qilmagan. Frankfurt kabi Yevropa indekslari qattiqroq tushish ko‘rsatgan, bu Yevropa davlatlarining import energiyaga yuqori darajada bog‘liqligi bilan izohlanadi. Yaponiya kabi Osiyo bozorlari ham energiyaga bog‘liqlik va savdo aloqalari sababli sezgirlikni namoyon etgan.

AQSH bozorlari esa nisbatan barqarorroq bo‘lgan, bu ichki energiya ishlab chiqarish va iqtisodiyotning diversifikatsiyasi bilan bog‘liq.

Shu bilan birga, barcha mintaqalarda o‘zgaruvchanlik yuqori bo‘lib qolmoqda va investorlar geosiyosiy xavflarni narxlarga kiritib bormoqda.

Investorlar noaniqligi va keyingi holat

Energiyadan tashqari asosiy muammo – noaniqlik. Bozorlar odatda bashorat qilib bo‘lmaydigan vaziyatlarni yoqtirmaydi va Eron atrofidagi mojaroning o‘zgaruvchan tabiati hamda keskinlashish xavfi prognoz qilishni qiyinlashtirdi. Ko‘plab tahlilchilar 2026-yil boshida «S&P 500» indeksidan ikkixonali o‘sish kutgan bo‘lsa-da, bu konflikt ushbu prognozlarga jiddiy ta’sir qildi.

Investorlar vaziyat barqarorlashishiga oid signallarni diqqat bilan kuzatmoqda – diplomatik jarayonlar yoki asosiy infratuzilmalar xavfsizligi yaxshilanishi shular jumlasidan. Shunday bo‘lmaguncha, bozorlar xabarlarga, ayniqsa energiya ta’minoti bilan bog‘liq yangiliklarga juda sezgir bo‘lib qoladi.