Qariyb 3 mingta mashina paxta terdi: O‘zbekistonda mavsum qanday yakunlanmoqda?
22-oktabr holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda 4,63 million tonna paxta xomashyosi yig‘ib olindi. Qishloq xo‘jaligi vazirligi reja 103 foizga bajarilganini ma’lum qildi. Biroq dalalarda terim ishlari hali davom etmoqda.
2026 yilgi mavsumda O‘zbekistonda 4 million 630 ming tonna paxta xomashyosi yig‘ib olindi. Qishloq xo‘jaligi vazirligining 22-oktabrdagi ma’lumotiga ko‘ra, bu fermer xo‘jaliklari va paxta-to‘qimachilik klasterlari uchun belgilangan 4,5 million tonnalik shartnomaviy rejaning 103 foiziga tengdir.
Jami hosilning 3 million 515 ming 597 tonnasi qariyb 3 mingta paxta terish mashinasi yordamida yig‘ilgan. Natijada respublika bo‘yicha mexanizatsiyalashgan terim ulushi 76 foizga yetgan.
Shartnomaviy reja qanchaga oshirib bajarildi?
2026 yilgi paxta terimi mavsumida fermer xo‘jaliklari va klasterlar oldiga 4,5 million tonna hosil yig‘ish bo‘yicha shartnomaviy reja qo‘yilgan edi. 22-oktabrga kelib amalda yig‘ilgan paxta 4,63 million tonnaga yetdi. Bu esa belgilangan ko‘rsatkichdan 130 ming tonna ko‘p demakdir. Hisob-kitoblarga qaraganda, rejadan ortiqcha yig‘ilgan hosil qariyb 2,9 foizni tashkil etadi.
Qishloq xo‘jaligi vazirligining qayd etishicha, bunday natijaga erishishda zamonaviy agrotexnologiyalarni qo‘llash, terimni mexanizatsiyalashtirish va ilmiy tavsiyalarni amaliyotga joriy etish muhim rol o‘ynagan. Ayni paytda, vazirlik terim hali davom etayotganini va dalalarda qolgan hosilni nobud qilmasdan to‘liq yig‘ib olishga jiddiy e’tibor qaratilayotganini bildirgan.
Paxta terimining 76 foizi mashinada yig‘ib olindi
2026 yilgi mavsumning eng asosiy ko‘rsatkichlaridan biri — terimning mexanizatsiyalashgan ulushidir. 22-oktabr holatiga ko‘ra, 3 515 597 tonna hosil terim mashinalari yordamida yig‘ilgan. Qishloq xo‘jaligi vazirligi respublika bo‘yicha bu ko‘rsatkich 76 foizni tashkil etganini bildirdi.
Ushbu yo‘nalishda 2026 yilning boshidayoq aniq maqsad belgilangan. Xususan, Prezidentning 23-fevraldagi rasmiy axborotida paxta terimini mexanizatsiyalashtirish ulushini kamida 70 foizga yetkazish vazifasi qo‘yilgan. Buning uchun yil davomida 800 ta paxta terish mashinasi xarid qilish va qishloq xo‘jaligi texnikasini yangilash ko‘zda tutilgandi.
Qishloq xo‘jaligi vazirligining 15-oktabrdagi xabariga ko‘ra, joriy yilda fermer xo‘jaliklari va agroklasterlarga lizing asosida qo‘shimcha 957 ta zamonaviy paxta terish mashinasi yetkazib berilgan. Shuningdek, vazirlik mamlakatda jami 3 mingga yaqin terim mashinasi borligini qayd etgan.
Hududlar o‘rtasida mexanizatsiya darajasi farq qiladi
Paxta terimini mexanizatsiyalashtirish darajasi barcha viloyatlarda bir xil emas. Vazirlik ma’lumotiga ko‘ra, 22-oktabr holatiga eng yuqori ko‘rsatkich Jizzax viloyatida qayd etilgan — 98,5 foiz. Sirdaryo viloyatida bu raqam 94,2 foizni, Toshkent viloyatida esa 81,2 foizni tashkil qilgan.
Respublika hududlari bo‘yicha mexanizatsiyalashgan terim darajasi 61 foizdan 98,5 foizgacha bo‘lgan. Biroq vazirlik xabarida eng past ko‘rsatkich aynan qaysi hududga to‘g‘ri kelishi ochiqlanmagan.
O‘n kun ichida terim hajmi 1,2 million tonnaga oshdi
Qishloq xo‘jaligi vazirligining 12-oktabrdagi hisobotida mamlakatda 3,4 million tonna paxta yig‘ib olingani aytilgan edi. Bu 4,5 million tonnalik shartnomaviy rejaning 76 foiziga teng bo‘lgan.
O‘sha sanadagi ma’lumotga ko‘ra, 2,6 million tonna paxta terim mashinalari yordamida, 848 ming tonnasi esa qo‘lda terilgan. Vazirlik qo‘l terimi orqali to‘plangan hosilning 174 ming tonnasi dala chetlaridan, yana 674 ming tonnasi esa texnika kirishi qiyin bo‘lgan kichik maydonlardan yig‘ilganini alohida qayd etgandi.
22-oktabrga kelib umumiy terim hajmi 4,63 million tonnaga yetdi. Demak, 12–22-oktabr oralig‘ida yig‘im hajmi taxminan 1,23 million tonnaga ko‘paygan.
Terimchilarning to‘lovlari ham nazorat qilinmoqda
Davlat mehnat inspeksiyasi xabarida aytilishicha, joriy yilning 2–4-oktabr kunlari paxta yig‘im-terimi mavsumida mehnat qonunchiligiga rioya etilishi yuzasidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Qashqadaryo, Namangan, Surxondaryo, Farg‘ona va Xorazm viloyatlarida monitoring tadbirlari o‘tkazilgan.
Monitoringlar davomida terimchilarga terim pullari o‘z vaqtida to‘lanmagani aniqlanib, 8 milliard 833 million so‘m miqdoridagi terim pullari undirib berilgan.
