Сурхондарёда иссиқхона юритиш Тошкентдан 2,5 баравар арзонроқ
Ўзбекистон ҳудудлари кесимида иссиқхона хўжаликлари самарадорлигини белгиловчи асосий омиллар — қуёш нурланиши (инсоляция), ташқи ҳарорат ва энергия сарфи бўйича Сурхондарё вилояти мутлақ етакчилик қилмоқда.
Илмий тадқиқотларга кўра, қиш ойларида иссиқхонада оптимал (+18…+22°C) ҳароратни сақлаш учун кетадиган харажатлар ҳудуднинг иқлимига бевосита боғлиқ. Масалан, январ ойида Тошкентда ўртача ҳарорат +6°C ни ташкил этса, Термизда бу кўрсаткич +10,8°C га тенг. Бу кичик фарқ иситиш харажатларида геометрик ўсишга сабаб бўлади. Натижада, Тошкент вилоятида 1 тонна маҳсулот етиштириш таннархи 11,9 млн сўм бўлса, Сурхондарёда атиги 4,9 млн сўмни ташкил этади.
Сурхондарёнинг Термиз ва Шеробод ҳудудлари йиллик қуёш нури тушиши бўйича республикада энг юқори кўрсаткичларга эга. Юқори инсоляция даражаси фотосинтез жараёнини тезлаштиради ва сунъий ёритишга бўлган эҳтиёжни камайтиради. Бу нафақат энергияни тежайди, балки ўсимликларнинг тезроқ ўсиши ва ҳосилдорликнинг ошишини таъминлайди. Қишнинг юмшоқ келиши эса иситиш тизимларига бўлган юкламани камайтириб, молиявий барқарорликни оширади.
Шерободдаги йирик агропарк лойиҳаси
Ҳудуднинг агроклиматик афзалликларидан фойдаланиш мақсадида Шеробод туманида 940 гектар майдонда улкан агропарк барпо этилиши режалаштирилган. Ушбу лойиҳа айнан юқори инсоляция ва қулай иқлим шароитига эга ҳудудда жойлашгани билан стратегик аҳамиятга эга. Мажмуа ишга тушиши билан иссиқхона маҳсулотлари таннархи кескин пасайиши, ички бозорда нархлар барқарорлашиши ва мамлакатнинг экспорт салоҳияти ортиши кутилмоқда.
Мутахассисларнинг фикрича, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш қишлоқ хўжалигида рақобатбардошликни оширишнинг энг самарали йўлидир. Сурхондарё мисоли шуни кўрсатадики, тўғри танланган ҳудуд харажатларни камайтириш билан бир қаторда, йил давомида узлуксиз ҳосил олиш имконини беради. Бу эса иссиқхона эгалари учун авариявий ҳолатлар хавфини камайтириб, ишлаб чиқариш занжирининг мустаҳкамлигини таъминлайди.
Таннарх ва самарадорлик таҳлили
Иссиқхона маҳсулотларининг таннархидаги фарқ ҳудудлараро иқтисодий рақобатни белгилаб бермоқда. Сурхондарёда етиштирилган маҳсулот Тошкентдагига нисбатан 2,5 баравар арзон бўлиши, жанубий вилоятнинг нафақат ички бозорда, балки ташқи бозорларда ҳам устунликка эга эканини англатади. Энергия ресурслари нархи ортиб бораётган шароитда, табиий иссиқлик ва ёруғликдан фойдаланиш энг муҳим тежамкорлик омилига айланмоқда.
Шу тариқа, Сурхондарё вилояти Ўзбекистоннинг асосий «иссиқхона ҳаби»га айланиши учун барча имкониятларга эга. Шерободдаги агропарк каби лойиҳалар эса ушбу салоҳиятни тўлиқ рўёбга чиқаришга хизмат қилади. Бу нафақат тадбиркорлар учун фойдали, балки аҳоли учун йил давомида арзон ва сифатли қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини етказиб бериш кафолатидир.
