«Ўзининг ҳайдовчилари билан келмайди» – Хитойнинг «DiDi» такси хизмати Ўзбекистонда фаолият бошладими?

Ўзбекистон такси бозорида янги йирик иштирокчи пайдо бўлиши кутилмоқда. Транспорт вазирлиги аввалроқ Хитой компанияси мамлакатга 5 мингта автомобил олиб кириб, ўз платформаси орқали йўловчи ташишни йўлга қўйишни режалаштираётганини маълум қилганди. Компания номи расман очиқланмаган бўлса-да, ижтимоий тармоқларда бу «DiDi» экани ҳақида хабарлар тарқалди.

Vaqt.uz ушбу маълумотни текшириш учун бизнес реестри ва компания иловасини ўрганди, Транспорт вазирлигидан изоҳ олди.

«DiDi Taxi» Ўзбекистонда рўйхатдан ўтган, аммо илова ишламаяпти

«Orginfo» маълумотлар базасида «DIDI TAXI» масъулияти чекланган жамияти мавжуд. Корхона 2025-йил 17-декабрда Тошкент вилоятининг Зангиота туманида рўйхатдан ўтказилган. Унинг асосий фаолият тури эса такси хизматлари сифатида кўрсатилган.

^{Манба: Orginfo (Экран тасвири)}

Vaqt.uz мухбири «DiDi» иловасини ҳам текширди. Иловага кирилганда мамлакат телефон кодини танлаш ойнаси чиқади, бироқ экранда «No Network Connection» хабари пайдо бўлади. Шу сабабли ҳозирча хизматнинг Ўзбекистонда тўлиқ ишга тушган деб бўлмайди.

^{Манба: Vaqt.uz}

«DiDi Taxi» Ўзбекистон бозорига биринчи марта қизиқмаяпти

Хитой компаниясининг Ўзбекистон бозорига қизиқиши ҳақидаги дастлабки очиқ маълумотлар 2021-йилда пайдо бўлган. «Spot» нашрининг 2021-йил 7-сентябрдаги хабарига кўра, «Beijing DiDi Infinity Technology Development Co., Ltd.» Ўзбекистонда «DiDi» товар белгисини рўйхатдан ўтказиш учун ариза берган. Аризада такси хизматлари, йўловчи ташиш ва онлайн платформа орқали транспорт хизматларини мувофиқлаштириш каби йўналишлар кўрсатилган.

^{Манба: Spot.uz (Экран тасвири)}

Бу «DiDi» брендининг Ўзбекистон бозорига қизиқиши янги эмаслигини кўрсатади. Бироқ товар белгисини рўйхатдан ўтказиш учун ариза бериш компаниянинг мамлакатда амалда хизмат бошлаганини англатмайди.

Шундай қилиб, ҳозирда учта муҳим маълумот мавжуд. Бу 2021-йилда «DiDi» бренди бўйича ариза берилган, 2025-йилнинг декабрида «DIDI TAXI» МЧЖ рўйхатдан ўтган ва 2026-йилда Хитой компаниясининг 5 мингта автомобил билан Ўзбекистон бозорига кириш режаси ҳақида хабар берилган.

Транспорт вазирлиги 5 мингта автомобил масаласига изоҳ берди

Vaqt.uz мухбири Транспорт вазирлиги матбуот котиби Наврўз Ашурматов билан боғланиб, Хитой компаниясининг бозорга кириши ва 5 мингта автомобил ҳақидаги маълумотларга аниқлик киритди.

Ашурматовнинг таъкидлашича, ижтимоий тармоқларда тарқалган хабарларда 5 мингта автомобил компаниянинг ўз ҳайдовчилари билан келиши ҳақида нотўғри талқин шаклланган. Аслида, гап компаниянинг ўз автомобиллари ва такси платформасини олиб кириши ҳақида кетмоқда.

«Ҳозир одамлар орасида 5 мингта такси ўзининг машинаси билан кириб келади ва ўзининг ҳайдовчиларини ишлатар экан, деган масала кетяпти. Бу нотўғри. У ўзининг ҳайдовчилари билан кириб келмайди. Фақатгина ўзининг автотранспорт воситаларини олиб келади ва ўзининг платформаси бўлади», — деди у.

Наврўз Ашурматов Vaqt.uz мухбирига маълум қилишича, автомобил транспортида йўловчи ташиш фаолияти билан шуғулланувчи ҳайдовчилар Ўзбекистон фуқароси бўлиши, камида 21 ёшга тўлиши ва уч йиллик иш стажига эга бўлиши керак.

«Қарорда аниқ-тиниқ қилиб ёзиб қўйилган. Йўловчи ташиш учун ҳайдовчилар гувоҳномага эга, 21 ёшга тўлган бўлиши керак. Ундан ташқари, уч йиллик иш стажига эга бўлган Ўзбекистон Республикаси фуқароларига ушбу фаолият билан шуғулланишга рухсат берилади. Чет эллик фуқаролар бу фаолият тури билан шуғуллана олмайди», — дея таъкидлади Ашурматов.

Демак, компаниянинг ўз автомобилларини олиб кириши уларни хорижий ҳайдовчилар бошқаради дегани эмас. Бироқ бу автомобилларда маҳаллий ҳайдовчилар қандай шартларда ишлаши, уларни ким ишга олиши ва даромад тақсимоти қандай бўлиши ҳозирча очиқланмаган.

5 мингта автомобил 481 минг ҳайдовчига қанчалик таъсир қилади?

Солиқ қўмитасининг 2026-йил 8-сентябрдаги маълумотларига кўра, шу йилнинг январ–август ойларида такси агрегаторлари орқали 481 минг 117 нафар ўзини ўзи банд қилган ҳайдовчи йўловчи ташиган. Агар Хитой компаниясининг 5 мингта автомобил олиб кириш режаси амалга ошса, бу кўрсаткич агрегаторлар орқали ишлаган ҳайдовчилар сонининг қарийб 1,04 фоизига тенг.

Бироқ бу рақамларни тўғридан-тўғри бозор улуши сифатида талқин қилиб бўлмайди, чунки бири саккиз ой давомида йўловчи ташиган ҳайдовчилар сони, иккинчиси эса олиб кирилиши режалаштирилаётган автомобиллар миқдори. Бундан ташқари, 5 мингта автомобилнинг барчаси бир вақтнинг ўзида ишлаши ёки тўлиқ такси хизматига жалб қилиниши ҳам ҳозирча аниқ эмас. Янги компаниянинг бозорга таъсири фақат автомобиллар сони билан эмас, балки унинг нарх сиёсати, ҳайдовчиларга тўловлари, комиссия миқдори ва мижозларга таклиф қиладиган хизмат сифати билан белгиланади.

Транспорт вазирлиги матбуот котиби Наврўз Ашурматов ҳам Хитой компаниясининг кириб келиши бошқа такси хизматларини бозордан сиқиб чиқариши мумкинлиги ҳақидаги хавотирларга қўшилмайди. Унинг фикрича, янги иштирокчининг пайдо бўлиши бозордаги рақобатни кучайтиради.

«Аксинча, унинг ўз платформаси билан кириши, бошқа иштирокчилар, у Хитойники бўладими ёки бошқа бўладими, янги компаниялар кирадиган бўлса, рақобат шунчалик кучаяди. Рақобат кучайгандан кейин улар таклиф қилаётган нархлар ҳам ўзгаради», — деди Наврўз Ашурматов.

«Yandex Go»га муқобил бўладими?

Ўзбекистонда такси агрегаторлари бозорида «Yandex Go» устун мавқега эга иштирокчилардан бири ҳисобланади. Платформада юз берган техник узилишлар эса муқобил хизматларнинг аҳамиятини яна бир бор кўрсатди.

2026-йилнинг октябрида «Yandex Go» фаолиятидаги узилишлар вақтида бошқа агрегаторларга талаб ошгани ҳақида хабарлар тарқалди. Жумладан, «Spot» маълумотларига кўра, 11–13-октябр кунлари «Uklon»да буюртмалар сони одатдаги кўрсаткичдан 2–3 баравар, «MyTaxi»да эса 15 баравар кўпайган.

Транспорт вазирлиги вакили ҳам янги компаниянинг кириб келишини бозор рақобати нуқтаи назаридан баҳолаш кераклигини айтмоқда.

«Ўша куни матбуот анжуманидан бир-икки кун олдин “Yandex” фаолиятида узилишлар кузатилганди. Журналистлар ҳам айнан шунинг учун бошқа компанияларнинг бозорга кириши ҳақида савол берган эди. Чунки “Yandex” Ўзбекистон бозорида асосий ўйинчи бўлса, шундай ҳолатлар кузатилганда унга муқобил бўлиши керак», — деди Ашурматов.

Унинг фикрича, янги компаниянинг кириб келиши фақат битта хизматнинг рақобатчиси пайдо бўлиши эмас, балки истеъмолчилар учун танлов имкониятининг кенгайишидир.

«Бу охир-оқибат истеъмолчиларнинг фойдасига ишлайдиган нарса. Янги компаниялар кирса, рақобат кучаяди. Рақобат кучайгандан кейин таклиф қилинаётган нархлар ҳам ўзгаради», — дея қўшимча қилди вазирлик вакили.

Шунга қарамай, янги компаниянинг пайдо бўлиши автоматик равишда такси нархлари пасайишини англатмайди. Бунинг учун у бозорда етарлича узоқ ишлаши, ҳайдовчилар ва йўловчилар учун манфаатли шартларни таклиф қилиши керак.

Нега «DiDi» Россия ва Қозоғистон бозоридан чиқиб кетди?

«DiDi» Россия ва Қозоғистонда узоқ муддат фаолият юрита олмади. Компания 2022-йил 21-феврал куни ҳар икки мамлакатдаги хизматини 4-мартдан тўхтатишини эълон қилди. Ўша пайтда Россия бозорига кирганига қарийб 1,5 йил, Қозоғистонда иш бошлаганига эса 1 йилга яқин вақт бўлган эди.

Компания вакиллари бу қарорни ўзгараётган бозор шароитлари ва бошқа қийинчиликлар билан изоҳлади. Уларнинг билдиришича, мавжуд вазиятда икки мамлакатда ҳам йўловчилар ва ҳамкорларга компания кутган даражадаги хизматни тақдим этиш имконияти қолмаган. Бироқ «DiDi» айнан қандай муаммоларга дуч келгани ёки қайси иқтисодий омиллар бундай қарорга олиб келганини батафсил очиқламаган.

^{Manba: Tengrinews}

Қозоғистонда компания 2021-йилнинг май ойида бозорга кирган, июн ойида эса Олмаота ва Нур-Султон шаҳарларида хизмат кўрсатишни бошлаган. 2022-йил 4-мартда фаолиятини тўхтатган. «Eurasianet» нашри компаниянинг Олмаотадаги офиси ёпилганини ҳам қайд этган.

Россияда эса вазият бошқача кечган. Дастлаб хизматни тўхтатиш ҳақида эълон қилган компания 2022-йил 26-феврал куни мамлакатдаги фаолиятини давом эттиришини маълум қилди. «Reuters» хабарига кўра, «DiDi» бу қарорини ўзгартириш сабабларини батафсил изоҳламаган.