Россия бензинининг Марказий Осиёга экспорти 67 фоизга ошди
Ёз ва куз бошида Россиядаги ёқилғи тақчиллиги сабабли экспорт чекланган эди. Октябр ойида эса минтақага бензин ва дизел етказиб бериш ҳажми яна ошди. Хусусан, Ўзбекистон ҳам Россиядан дизел импортини икки баробар кўпайтирди.
© autonews.ruМарказий Осиё мамлакатлари, Монголия ва Афғонистон октябр ойида Россиядан дизел ёқилғиси ва автомобил бензинини импорт қилиш ҳажмини оширди. Россиядаги ёқилғи инқирози сабабли етказиб беришга киритилган чекловлардан сўнг, минтақага экспорт қайта тиклана бошлади. Савдогарлар маълумотларига кўра, Россия дизел ёқилғиси экспорти 460 минг тоннага, бензин экспорти эса 107 минг тоннага етди. Бу ҳақда «Reuters» хабар берди.
Ёз ва куз бошида Россияда юзага келган ёқилғи тақчиллиги Москвани Марказий Осиё ва Монголияга экспорт ҳажмини чеклашга мажбур қилган.
Россиядан дизел етказиб бериш ҳажми ошди
Бу бозорлар анъанавий равишда нефт маҳсулотлари импортида Россияга боғлиқ. Бироқ октябр ойининг иккинчи ярмида Россия нефтни қайта ишлаш заводларида қайта ишлаш ҳажми ошганидан сўнг, минтақага ёқилғи етказиб бериш аста-секин тиклана бошлади.
Савдогарлар маълумотларига кўра, октябр ойида Россиядан Марказий Осиё ва Монголияга етказилган дизель ёқилғиси ҳажми 460 минг тоннага етган. Сентябр ойида бу кўрсаткич 427 минг тоннани ташкил этган. Календар кунлари сонидаги фарқ ҳисобга олинганда, суткалик ўртача ўсиш 4 фоизни ташкил қилган.
229 минг тонна дизел ёқилғиси олган Монголия етказиб бериш ҳажми ошишига асосий ҳиссани қўшган. Шунингдек, Ўзбекистонга экспорт 59 минг тоннагача етиб, сентябр ойига нисбатан икки баробар ошган. Тожикистонга етказиб бериш эса 67 минг тоннани ташкил этиб, 70 фоизга кўпайган.
Автомобил бензини етказиб бериш ҳажми ҳам ошган. Октябр ойида ушбу йўналишдаги экспорт 107 минг тоннани ташкил этган. Сентябр ойида эса бу кўрсаткич 62 минг тонна бўлган. Ўртача кунлик ўсиш ҳисоби 67 фоизга етган. Хусусан, Қирғизистонга бензин экспорти олти баробар ошиб, 33 минг тоннага, Монголияга етказиб бериш эса 23 фоизга кўпайиб, 71 минг тоннага етган.
Шу билан бирга, авиация керосини етказиб бериш ҳажми 29 минг тоннадан 14 минг тоннагача қисқарган. Бу 53 фоизга камайишни англатади.
Октябр ойида экспорт тикланганига қарамай, ёқилғи таъминоти билан боғлиқ вазият мураккаблигича қолмоқда. Ноябр ойида Россия нефтни қайта ишлаш заводларига дронлар орқали ҳужумлар яна бошланган. Мамлакатнинг айрим ҳудудларида эса мотор ёқилғисини чакана сотишга чекловлар жорий этилган.
Экспортга янги чекловлар таъсир қилиши мумкин
Экспорт бозорига таъсир қилиши мумкин бўлган яна бир омил Россиянинг ноябр ойида АҚШ ва бошқа мамлакатларга 2,15 млн тонна дизел ёқилғиси етказиб бериш режасидир. Бу жараён Америка томони билан тузилган дизел келишуви доирасида амалга оширилиши кўзда тутилган.
Тожикистонда ҳам йил охирига бориб ёқилғи тақчиллиги юзага келиши мумкинлигидан хавотир билдирилмоқда. Мамлакат ҳукумати Москва билан 2026-йилда дизел ёқилғиси етказиб бериш квотасини 100 минг тоннага ошириб, 550 минг тоннага етказиш бўйича келишган.
Шу билан бирга, Россияда дизел ёқилғиси ва бензин экспортига қўйилган тақиқ 2027-йил 31-январгача узайтирилган. Икки томонлама келишувлар амал қиладиган мамлакатлар ҳамда АҚШ президенти билан эришилган келишувлар доирасидаги етказиб беришлар бундан мустасно.
Йил бошидан буён импорт қандай ўзгарди?
Умуман олганда, 2026-йилнинг январ–октябр ойларида Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Ўзбекистон, Туркманистон, Монголия ва Афғонистонга Россиядан дизел ёқилғиси импорти 8 фоизга ошиб, 3,4 млн тоннага етган. Шу даврда автомобил бензини хариди 18 фоизга камайиб, 1,68 млн тоннани, авиация керосини импорти эса 32 фоизга қисқариб, 520 минг тоннани ташкил этган.
Савдогарлар таъкидлашича, Россия экспортчилари 2026-йилнинг апрел ойидан бошлаб Афғонистонга автомобил бензини ва дизел ёқилғиси етказиб беришни тўхтатган.
Марказий Осиёга ёқилғи етказиб беришда Беларус ҳам иштирок этмоқда. Октябр ойида Беларусдан минтақага мотор ёқилғиси экспорти 41 минг тоннани ташкил этган. Сентябр ойида эса бу кўрсаткич 74 минг тонна бўлган. Бироқ 2026-йилнинг дастлабки ўн ойида етказиб бериш ҳажми 921 минг тоннага етган. 2025-йилнинг шу даврида эса 670 минг тоннани ташкил қилган.
Шундай қилиб, октябр ойида Россиядан ёқилғи етказиб бериш ҳажмининг ошиши ёз ва куз бошидаги чекловлардан сўнг минтақа таъминоти қисман тикланганини кўрсатмоқда. Бироқ Россия нефтни қайта ишлаш заводлари учун янги хавфлар, экспорт чекловлари ва мавжуд ёқилғи ҳажмлари учун рақобат келгусидаги етказиб бериш динамикасига таъсир қилиши мумкин.
Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россия дизели можароси ҳақида ёзган эдик. Трамп ва Путин ўртасидаги дизел келишуви амалда кутилган натижани бермади: Россиядан АҚШга йўл олган танкерлар бошқа йўналишга бурилди, юкларни қабул қилиш эса ҳуқуқий баҳсларга сабаб бўлди.
Фарангиз Бобожонова
