Eron bilan urush Tramp nazoratidan chiqib ketdi — Reuters

AQSH prezidenti Donald Tramp boshlagan Eron bilan urush uchinchi haftaga kirganida vaziyat uning nazoratidan chiqib borayotgani ochiq namoyon bo‘lmoqda, deb yozdi Reuters.

Agentlik fikriga ko‘ra, eng avvalo, jahon energiya narxlarining keskin oshishi va ittifoqchilarning qo‘llab-quvvatlamasligi Vashingtonni yakkalab qo‘ydi. Shunga qaramay, AQSH mintaqada harbiy kuchlarni yanada oshirishga tayyorlanmoqda, bu esa urush qisqa muddatli bo‘ladi degan va’dalarga zid kelmoqda.

Harbiy muvaffaqiyat yoki murakkab inqiroz?

Tramp urush “harbiy jihatdan g‘alaba bilan yakunlanganini” ta’kidlagan bo‘lsa-da, voqelik bunga mos kelmayapti. Eron Fors ko‘rfazida neft va gaz ta’minotini cheklab, mintaqada raketalar orqali hujumlar uyushtirmoqda. Bu esa global bozorlarda beqarorlikni kuchaytirib, neft narxlarini oshirmoqda.

Oq uy rasmiylari ayrim muvaffaqiyatlarni tilga olib, Eronning harbiy salohiyati jiddiy zarar ko‘rganini aytmoqda. Biroq tahlilchilarga ko‘ra, bu natijalar strategik ustunlikni ta’minlash uchun yetarli emas.

Ittifoqchilar bilan ziddiyat

NATO davlatlari va boshqa sheriklar Ho‘rmuz bo‘g‘ozini qo‘riqlashda ishtirok etishdan bosh tortgani Tramp uchun katta zarba bo‘ldi. Ayrim manbalarga ko‘ra, prezident bu qarshilikni kutmagan. Bu holat AQSHning an’anaviy ittifoqchilari bilan munosabatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.

Shu bilan birga, Isroil bilan ham kelishmovchiliklar yuzaga kelgan. Tramp Erondagi gaz obyektiga zarba haqida oldindan xabar bo‘lmaganini aytsa, Isroil tomoni bu harakat muvofiqlashtirilganini bildirmoqda.

Strategik yo‘l tanlovi

Hozirda Tramp ikki yo‘ldan birini tanlashga majbur. Birinchi variant — harbiy operatsiyani yanada kuchaytirish, jumladan, Eron neft infratuzilmasini egallash yoki qo‘shinlarni sohil hududlariga joylashtirish. Ammo bu uzoq muddatli urush xavfini oshiradi.

Ikkinchi variant — g‘alabani e’lon qilib, mojarodan chiqish. Biroq bu holda AQSHning ko‘rfazdagi ittifoqchilari zaiflashgan, lekin hali ham xavfli bo‘lgan Eron bilan yuzma-yuz qolishi mumkin.

Ichki siyosiy bosim kuchaymoqda

Urush Trampning ichki siyosiy pozitsiyalariga ham ta’sir ko‘rsatmoqda. Respublikachilar Kongressdagi o‘rinlarini saqlab qolish uchun kurashayotgan bir paytda, iqtisodiy bosim va yoqilg‘i narxlarining o‘sishi saylovchilar noroziligini oshirishi mumkin.

Shu bilan birga, Trampning o‘z elektorati — MAGA harakatida ham kelishmovchiliklar kuzatilmoqda. Ayrim ta’sirli shaxslar urushga qarshi chiqmoqda.

Tahlilchilar fikricha, Tramp ma’muriyatining asosiy xatosi Eronning javob reaksiyasini to‘g‘ri baholamaganidir. Eron dronlar va raketalar orqali qarshi hujumlar uyushtirib, Ho‘rmuz bo‘g‘ozini deyarli yopib qo‘ydi. Bu esa jahon neftining beshdan bir qismi tashiladigan yo‘lni izdan chiqardi.

Shuningdek, ma’muriyat urush ssenariylari va ehtimoliy oqibatlarni yetarlicha chuqur o‘rganmagani aytiladi. Natijada, vaziyat rejalashtirilganidan mutlaqo boshqacha rivojlanmoqda.

Eron bilan urush Tramp uchun nafaqat harbiy, balki siyosiy va iqtisodiy sinovga aylandi. Vaziyatning qay yo‘nalishda rivojlanishi esa uning kelgusi qarorlariga bog‘liq bo‘lib qolmoqda.