Shveysariya naqd puldan foydalanishni konstitutsiyada mustahkamlab qo‘yadi
Mamlakatda o‘tkazilgan referendum natijalariga ko‘ra, banknot va tangalardan foydalanish huquqi Shveysariya asosiy qonuniga kiritiladigan bo‘ldi.
Yakshanba kuni bo‘lib o‘tgan referendumda saylovchilarning 69 foizi naqd puldan foydalanish huquqini himoya qilish bo‘yicha hukumat taklif etgan o‘zgartirishlarni qo‘llab-quvvatlagan, deb xabar bermoqda «Politico» nashri. Ushbu tashabbus avvalroq 100 mingdan ortiq imzo to‘plagan «Shveysariya ozodlik harakati»ning faolligi natijasida yuzaga kelgan edi.
Shveysariya hukumati guruhning dastlabki talablari «o‘ta keskin» ekanini bildirib, o‘z muqobil variantini taklif qilgan edi. Natijada, hukumat loyihasi ko‘pchilik ovozini oldi. Shu tariqa, Shveysariya naqd puldan foydalanish huquqini konstitutsiyaviy darajada mustahkamlagan Vengriya, Slovakiya va Sloveniya kabi davlatlar qatoriga qo‘shildi.
Raqamli to‘lovlar davri
Avstriyalik siyosatchilar ham xuddi shunday qadam tashlash masalasini muhokama qilmoqdalar. Pandemiyadan so‘ng to‘lovlarning raqamlashishi tezlashgani aholi orasida «hukumatlar naqd puldan butunlay voz kechib, nazoratni kuchaytirmoqchi», degan konspirologik qarashlarning ko‘payishiga sabab bo‘ldi. Konstitutsiyaga kiritilayotgan o‘zgartirish bunday xavotirlarni yumshatishga qaratilgan.
Shveysariya Milliy banki ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda naqd puldan foydalanish ulushi so‘nggi o‘n yilda keskin kamaygan. Agar 2017 yilda kassadagi to‘lovlarning 70 foizdan ortig‘i naqd pulda amalga oshirilgan bo‘lsa, 2024 yilga kelib bu ko‘rsatkich atigi 30 foizni tashkil etgan.
Siyosiy va iqtisodiy ahamiyati
Naqd puldan foydalanish huquqining qonuniy kafolatlanishi Shveysariya iqtisodiy tizimining o‘ziga xosligini saqlab qolishga xizmat qiladi. Bu nafaqat erkin tanlov huquqini himoya qiladi, balki raqamli tizimlarda yuz berishi mumkin bo‘lgan texnik uzilishlar yoki inqirozlar paytida moliyaviy barqarorlikni ta’minlovchi qo‘shimcha xavfsizlik chorasi sifatida ham ko‘riladi.
