Metan «zapravkalar»ga navbatdagi cheklov, Xitoyga sotilgan gaz va qimmatlagan avtomaktablardagi narxlar — 20-yanvar dayjesti

Avtomaktablarda narxlar 1 yilda qariyb 60 foizga oshgan — Statqo‘m

Milliy statistika qo‘mitasining ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yil davomida O‘zbekistonda haydovchilikka o‘qitish xizmatlari narxi o‘rtacha 59 foizga oshgan. Bu ko‘rsatkich yil davomidagi eng yuqori narx ko‘tarilishi qayd etilgan xizmat turlaridan biriga aylandi. Narxlarning bosqichma-bosqich oshishi nafaqat o‘qitish kurslariga, balki transport sohasidagi boshqa xizmatlarga ham ta’sir ko‘rsatgan. Xususan, avtomobillarga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash xarajatlari ham yil davomida 7,1 foizga yuqorilagan.

Avtoxizmatlar bozoridagi qimmatlashuv taksi va avtomobil yuvish shoxobchalarida ham kuzatilmoqda. 2025 yilda taksi xizmatlari o‘tgan yilga nisbatan 12,2 foizga, avtomobillarni yuvish xizmatlari esa 9,4 foizga oshgan. Statistik tahlillar shuni ko‘rsatadiki, shaxsiy transport vositasiga ega bo‘lish va uni boshqarishni o‘rganish xarajatlari aholi uchun sezilarli darajada qimmatlashgan.

O‘zbekiston Xitoyga gaz sotishdan qancha ishlab topgani ma’lum bo‘ldi

2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekiston Xitoyga quvur orqali tabiiy gaz yetkazib beruvchi asosiy davlatlar beshligidan joy oldi. Xitoy bojxona statistikasiga ko‘ra, respublika «moviy yoqilg‘i» eksportidan 773 million dollar miqdorida daromad ko‘rgan. Bu ko‘rsatkich bilan O‘zbekiston mintaqaviy hamkorlari — Turkmaniston va Qozog‘istondan keyingi o‘rinni egallab, Xitoyning energiya xavfsizligini ta’minlashdagi muhim hamkorlaridan biri ekanini tasdiqladi.

Xitoy bozorida gaz yetkazib berish bo‘yicha Rossiya (9,41 mlrd dollar) va Turkmaniston (8,41 mlrd dollar) mutlaq yetakchilik qilmoqda. Shuningdek, kuchli beshlikka Myanma (1,53 mlrd dollar) va Qozog‘iston (1,13 mlrd dollar) ham kirgan. Xitoyning quvur gaziga bo‘lgan talabi yil sayin ortib bormoqda, bu esa Markaziy Osiyo davlatlari uchun asosiy eksport bozori bo‘lib qolmoqda.

82 turdagi xomashyo uchun bojxona boji nol stavkada qoladi

Prezidentning 2026 yil 19-yanvardagi PF–5-son farmoni bilan mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun muhim bo‘lgan 82 turdagi xomashyo va yarim tayyor mahsulotlarga import bojxona bojining nol stavkasi 2027 yil 1-yanvarga qadar uzaytirildi. Ushbu imtiyozlar ilk bor 2021 yilda raqobatbardosh mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish maqsadida joriy etilgan edi. Ikki yillik tanaffusdan so‘ng (imtiyoz 2024 yilda tugagan edi), hukumat mahalliy sanoatni qo‘llab-quvvatlash va tayyor mahsulot tannarxini pasaytirish uchun ushbu mexanizmni qayta tiklashga qaror qildi.

Imtiyozli ro‘yxatdan kimyoviy moddalar (kaustik soda, kastor yog‘i), to‘qimachilik materiallari (ipak, jun va sun’iy iplar), polimerlar, plastmassalar hamda shisha tolali buyumlar kabi strategik mahsulotlar o‘rin olgan. Shuningdek, farmon bilan elektromobillarni quvvatlantirish stansiyalari va ularning komponentlari uchun bojxona bojidan ozod qilish muddati 2028 yilgacha belgilandi. Bu choralar mahalliy korxonalarning tashqi bozordagi raqobatbardoshligini oshirish va aholi uchun zarur bo‘lgan mahsulotlar narxi barqarorligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Xodimlari eng ko‘p soliq qarziga ega tashkilotlar nomi ma’lum qilindi

2026 yil 1-yanvar holatiga ko‘ra, respublikadagi 124 mingdan ortiq tashkilotda faoliyat yuritayotgan 457 ming nafar xodimning yer va mol-mulk solig‘idan qarzdorligi 462,5 mlrd so‘mga yetdi. Soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, qarzning asosiy qismi (346 mlrd so‘m) tijorat tashkilotlari xodimlari hissasiga to‘g‘ri keladi. Sohalar kesimida eng yuqori qarzdorlik qishloq xo‘jaligi (86,2 mlrd so‘m), sanoat (71,4 mlrd so‘m) va qurilish (58 mlrd so‘m) tarmoqlarida kuzatilmoqda.

Alohida tashkilotlar tahlili shuni ko‘rsatdiki, xodimlarining soliq qarzi eng ko‘p bo‘lgan korxonalar reytingida «Temiryo‘llar infratuzilmasi» AJ (2,1 mlrd so‘m) yetakchilik qilmoqda. Shuningdek, kuchli uchlikdan «Navoiy kon-metallurgiya kombinati» (1,9 mlrd so‘m) va «Hududgazta’minot» AJ (1,8 mlrd so‘m) o‘rin olgan. Soliq qo‘mitasi fuqarolarni mol-mulk va yer soliqlarini o‘z vaqtida to‘lashga chaqirib, budjet tashkilotlari xodimlarida ham qariyb 98 mlrd so‘mlik qarz mavjudligini eslatib o‘tdi.

O‘zbekistonda yana metan «zapravka»lar faoliyati cheklandi: sovuq sabab

Havo haroratining keskin pasayishi va aholining tabiiy gazga bo‘lgan talabi ortishi natijasida O‘zbekiston bo‘ylab avtomobillarga gaz to‘ldirish shoxobchalari (AGTKSH) faoliyatiga vaqtinchalik cheklovlar joriy etildi. Energetika vazirligining ma’lum qilishicha, gaz quvurlarida bosim pasaygan va asosiy e’tibor aholi xonadonlari, shifoxona hamda maktablarni issiqlik bilan ta’minlashga qaratilgan. Hozirda energetika tizimi 24 soatlik kuchaytirilgan rejimda ishlamoqda, cheklovlar esa vaziyat barqarorlashishi bilan bosqichma-bosqich bekor qilinadi.

Shu bilan birga, ijtimoiy soha obyektlari va jamoat transporti uchun gaz ta’minotida hech qanday cheklovlar bo‘lmasligi, ularning uzluksiz ishlashi nazoratga olingani bildirildi. Eslatib o‘tamiz, yanvar oyi boshida metan zapravkalar soat 10:00 dan 16:00 gacha bo‘lgan cheklangan ish tartibida faoliyat yuritgan edi. Yangi cheklovlarning aniq ish jadvali hali e’lon qilinmagan bo‘lib, u hududlardagi gaz bosimi holatidan kelib chiqib belgilanadi. Haydovchilarga esa sovuq kunlarda muqobil yoqilg‘i turlaridan foydalanish tavsiya etilmoqda.