«Saneg» компаниясининг Ўзбекистондаги нефт конлари бўйича лицензиялари бекор қилинди

Давлат активларини бошқариш агентлиги (Давактив) директори Соҳибжон Муродов 8-октябр куни «Саноат энергетика гуруҳи» (Saneg) компаниясига аввал берилган нефт конларидан фойдаланиш ҳуқуқи бўйича лицензиялар белгиланган шартлар бажарилмагани сабабли бекор қилинганини маълум қилди.

Муродов конларнинг ўзи хусусий мулкка ўтказилмаганини тушунтирди. У кон барибир табиий ресурс ҳисобланиши, у хусусийлаштирилмаслиги ёки ҳеч қандай хусусий шахсга берилмаслигини айтди.

«Лекин бизда ер қаърини фойдаланиш ҳуқуқи берилади, яъни лицензия берилади. Шу ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқи бўйича лицензия шу компанияга берилган. Шунга ўхшаш амалиёт бошқа компанияларда ҳам бор», — деди у.

Давактив раҳбари ер қаъридан фойдаланиш ҳуқуқига рухсат бериш тартибини белгилайдиган 2022-йил 25-мартдаги 133-сон Вазирлар Маҳкамаси қарорини асос қилиб келтирди. Унинг урғулашича, аввал кондан фойдаланиш лицензияси қонунчиликда белгиланган тўловни амалга оширган биринчи мурожаатчига берилиши мумкин бўлган. Тўлов миқдори ер қаърининг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда белгиланган. Кейинчалик рухсат бериш механизми ўзгарган.

«Кейинчалик янги амалиёт киритилди. Углеводородлар бўйича ҳам лицензия бериш ҳуқуқи аукционга ўтказилди. Бу 2023−2024-йилдан босқичма-босқич ўтказилган нарса», — деди Муродов.

«Saneg» компанияси аввалроқ лицензия олган конларнинг ҳозирги ҳолати ҳам айтиб ўтди. Унинг сўзларига қараганда, конлар «оборот»га киритилмагани ва лицензия шартлари бажарилмагани учун бугунги кунда бу бекор қилинган. Бугунги кунда Тоғ-кон ва геология вазирлиги томонидан бундан самарали фойдаланиш бўйича чора-тадбирлар ишлаб чиқилмоқда.

Аммо Давактив бошлиғи айнан нечта лицензия бекор қилингани, гап қайси конлар ҳақида кетаётгани, тегишли қарорлар қачон қабул қилингани ва «Saneg» фойдаланишида нечта ер қаъри участкаси қолганини маълум қилмади.

«Saneg» компаниясининг расмий сайтида компания фойдали қазилмаларни геологик ўрганиш ва қазиб олиш учун лицензиялар расмийлаштирилган 103 та нефт-газ конидан фойдаланиш ҳуқуқига эга экани кўрсатилган.

Фарғона нефтни қайта ишлаш заводининг 100 фоиз давлат улуши 2022-йилнинг май ойида 100 млн доллар эвазига «Саноат энергетика гуруҳи» МЧЖ компаниясига сотилган эди.

Бироқ, инвесторнинг бошқа лойиҳаларидаги молиявий қийинчиликлари сабабли харид тўловлари кетма-кет уч ой амалга оширилмаган. 2026-йил июн ойида жамоатчилик Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи тўлиқ давлат назоратига қайтарилгани ҳақида хабар топди, аммо расмийлар дарҳол изоҳ бермади.

Фарғона нефтни қайта ишлаш заводининг 100 фоиз давлат улуши «Saneg»га сотилгандан кейин завод 2023-йилда 469,6 млрд сўм, 2024-йилда эса 220 млрд сўм соф фойда кўрган. Хусусийлаштириш битими тузилганидан кейин ҳам йиллар давомида ФНҚЗнинг 58,5 фоиз назорат пакети Давактив ихтиёрида қолаётганди. Бу келишилган пул давлатга тўлиқ тўланмагани билан изоҳланиб келинди. 2025-йилда соф фойда билан ишлаб келган Фарғона нефтни қайта ишлаш заводининг молиявий ҳолати ёмонлашиб кетди. Хусусан, компания ўтган йилни 538,1 млрд сўм миқдоридаги соф зарар билан якунлаган. Йиллик тушум 2,3 трлндан 1,9 трлн сўмгача камайиб кетган. Молиявий натижаларнинг кескин ёмонлашиб кетиши валюта курслари фарқининг таъсири билан боғланган. Заводнинг узоқ муддатли қарзлари 3,2 трлндан 3,3 трлн сўмга кўпайган, қисқа муддатли қарзлар эса 1,2 трлн сўм даражасида сақланиб қолган.