Alohida hokimlikka ega bo‘lgan Yangi Toshkent, qurilishi Turkiya va Qatarga topshirilgan «Yangi Buxoro» aeroporti hamda Sergeli va Yunusobodni bog‘lovchi BRT yo‘lagi — 12-noyabr dayjesti
Kun davomida O‘zbekistonda yuz bergan voqealar va hodisalar, yoritilgan yangiliklar va xabarlarning eng muhimlarini yana bir bor esga olamiz.
Sergeli va Yunusobod 22,7 kilometrlik BRT yo‘lagi orqali bog‘lanadi
Toshkent shahrida Sergeli va Yunusobod tumanlarini o‘zaro bog‘lovchi umumiy uzunligi 22,7 kilometrlik tezkor avtobus koridori (BRT) bosqichma-bosqich tashkil etilmoqda. Ushbu transport yo‘lagi Shota Rustaveli, Shahrisabz, Amir Temur shohko‘chasi hamda Yangi Sergeli ko‘chalarini qamrab oladi. Loyihaning eng katta qismi Amir Temur shohko‘chasiga (7,6 km) to‘g‘ri keladi. Hozirda Shota Rustaveli ko‘chasidagi 6,5 kilometrlik va Shahrisabz ko‘chasidagi yo‘nalishning 2,2 kilometrlik qismi foydalanishga topshirilgan bo‘lib, Yangi Sergeli ko‘chasidagi 5,5 kilometrlik yo‘lakda dastlabki qurilish ishlari olib borilmoqda.
Mazkur tizim doirasida faqatgina alohida avtobus tasmasi yaratilib qolmay, yo‘lak bo‘ylab svetoforlar yangilanadi va avtobuslar harakatini tezlashtiruvchi «yashil to‘lqin» tizimi joriy etiladi. Shuningdek, bekatlarda elektron tablolar, videokuzatuv hamda SOS tugmalari o‘rnatilib, qatnov jadvallari maqbullashtiriladi. Transport vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Shota Rustaveli ko‘chasidagi BRT yo‘lagi samaradorligi natijasida 2026 yilda avtobuslarning o‘rtacha harakat tezligi 45 foizga, yengil avtomobillarniki esa 18 foizga oshgan, jamoat transportidan kunlik foydalanuvchilar soni esa 8 052 nafarga yoki 9 foizga ko‘paygan.
Yangi Toshkent shahri hokimligi tashkil etiladi
O‘zbekiston Prezidentining 2026 yil 10-noyabrdagi farmoniga asosan, Yangi Toshkent shahri uchun alohida hokimlik tashkil etilmoqda. Yangi hokimlikning boshqaruv apparati jami 14 nafar xodimdan, jumladan, hokimning birinchi o‘rinbosari va yana ikki o‘rinbosari, yordamchi hamda axborot xizmati rahbaridan iborat bo‘ladi. Shahar hokimi bevosita Prezident tomonidan lavozimga tayinlanadi va ozod etiladi. Shuningdek, shaharda tegishli idoralarning amaldagi umumiy shtatlari doirasida davlat organlari va tashkilotlarining 16 ta bo‘linmasi (jami 30 ta shtat birligi bilan) tashkil etilishi ko‘zda tutilgan.
Farmonga ko‘ra, hokimlik va davlat idoralarining hududiy bo‘linmalari vaqtincha sobiq «Yangi Toshkent» loyihasi ofisi binosiga tekin foydalanish huquqi asosida joylashtiriladi va ularning faoliyati respublika budjetidan moliyalashtiriladi. Bosh prokuratura, Ichki ishlar va Adliya vazirliklari kabi huquqni muhofaza qiluvchi organlarga bir oy muddatda o‘z tuzilmalarini yaratish, Vazirlar Mahkamasiga esa o‘n kun ichida tashkiliy-texnik choralarni ko‘rish topshirildi. Bundan tashqari, hukumat tomonidan uch oy muddatda Yangi Toshkentning aniq ma’muriy-hududiy maqomi bo‘yicha tegishli takliflar ishlab chiqilishi belgilangan.
«Yangi Buxoro» aeroportini qurish bo‘yicha tender g‘oliblari aniqlandi
«Yangi Buxoro» xalqaro aeroportini davlat-xususiy sheriklik (DXSH) asosida qurish va boshqarish bo‘yicha o‘tkazilgan ochiq tenderda Turkiyaning «Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.» hamda Qatarning «Hamad Bin Khalid Contracting Company W.L.L.» kompaniyalari konsorsiumi g‘olib deb topildi. Loyiha «Qurish-topshirish-boshqarish» (BTO) modeli asosida amalga oshirilib, umumiy 23 yil muddatga (shundan 3 yili qurilish) mo‘ljallangan. Kelishuvga ko‘ra, xususiy sherik soatiga 1 200 yo‘lovchiga xizmat ko‘rsatadigan yangi terminal, vokzaloldi maydoni va avtoturargohni qursa, davlat sherigi aerodrom majmuasini (uchish-qo‘nish yo‘lagi va perron) barpo etish hamda boshqarishni o‘z zimmasiga oladi.
2026 yilning 12-martida e’lon qilinib, ikki bosqichda o‘tgan mazkur tenderning yakuniy bosqichiga jami oltita kompaniya yetib kelgan edi. Idoralararo komissiya tomonidan tanlangan g‘olib konsorsium tarkibidagi kompaniyalar yirik infratuzilma obyektlarini barpo etishda boy xalqaro tajribaga ega. Xususan, «Limak» Prishtina va Dakar aeroportlarini boshqarish bilan birga Istanbul va Quvayt aeroportlari qurilishida qatnashgan bo‘lsa, Qatarning «HBK Contracting» kompaniyasi 2022 yilgi jahon chempionati finali o‘tkazilgan «Lusail» stadionining bosh pudratchisi hisoblanadi. Ushbu yirik loyiha Prezidentning 2024 yildagi tegishli qaroriga asosan amalga oshirilmoqda.
Buxoro neftni qayta ishlash zavodining quvvati 4,6 mln tonnaga yetkazilib, «Yevro-5» benzini ishlab chiqariladi
O‘zbekiston Prezidentiga Buxoro neftni qayta ishlash zavodini modernizatsiya qilish va quvvatlarini kengaytirish bo‘yicha umumiy qiymati 2 milliard dollardan ortiq bo‘lgan loyihalar taqdimot qilindi. Korxonani rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishi sifatida qiymati 328 million dollarlik loyiha ishlab chiqilgan bo‘lib, u 2029 yilning ikkinchi choragida ishga tushirilishi mo‘ljallanmoqda. Ushbu loyiha natijasida yiliga 1,1 million tonna «Yevro-5» ekologik standartidagi AI-92 va AI-95 rusumli avtobenzin ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yiladi. Buning ortidan import qilinadigan yoqilg‘i qo‘shimchalari xarajatlaridan yiliga 150 million dollargacha mablag‘ tejalishi hamda 200 ta yangi ish o‘rni yaratilishi kutilmoqda.
Shuningdek, qiymati 1,8 milliard dollarlik istiqbolli kengaytirish dasturi doirasida zavodda ishlab chiqariladigan neft mahsulotlarining umumiy yillik hajmini hozirgi 2,1 million tonnadan 4,6 million tonnaga yetkazish rejalashtirilgan. Unga ko‘ra, avtobenzin ishlab chiqarish 2,7 million tonnaga, dizel yonilg‘isi 1,24 million tonnaga va aviakerosin 500 ming tonnaga yetkaziladi hamda neft-kimyo mahsulotlarini o‘zlashtirish imkoniyati yaratiladi. Qurilish ishlari 2028 yilda boshlanishi kutilayotgan mazkur loyiha Xitoy, Fransiya, AQSH va Ozarbayjonning yetakchi kompaniyalari bilan hamkorlikda amalga oshiriladi. Ma’lumot o‘rnida, 1997 yilda ishga tushirilgan ushbu zavod joriy yilning to‘qqiz oyida 1,5 million tonnadan ziyod xomashyoni qayta ishlab, 2,2 trillion so‘m sof foyda ko‘rishga erishgan.
O‘zbekistondagi har 5 ta korxonaning 4 tasi MCHJ shaklida ishlamoqda
O‘zbekistonda tadbirkorlik subyektlari orasida mas’uliyati cheklangan jamiyat (MCHJ) shakli mutlaq ustunlikka erishgan bo‘lib, 2026 yil 1-oktabr holatiga ko‘ra mamlakatdagi 463 mingdan ortiq tijorat tashkilotlarining 80,3 foizini (372 695 ta) aynan MCHJlar tashkil etmoqda. Statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga asosan, joriy yilning o‘tgan to‘qqiz oyi ichida ularning soni qariyb 52 mingtaga (16,2 foizga) ko‘paygan. Taqqoslash uchun, xususiy korxonalarning umumiy ulushi 10,4 foizni, oilaviy korxonalar 8,3 foizni va aksiyadorlik jamiyatlari atigi 0,1 foizni tashkil qilmoqda.
Tadbirkorlar va xorijiy investorlarning ushbu shaklni ko‘proq tanlashiga uning nisbatan moslashuvchanligi hamda moliyaviy xavf-xatarlarning cheklanganligi sabab bo‘lmoqda. Joriy yilning 22-iyulidan kuchga kirgan yangi qonunga muvofiq, MCHJ ishtirokchilari korxona majburiyatlari bo‘yicha umumiy javobgar bo‘lmaydi va ehtimoliy zararlarni faqat ustav kapitaliga kiritgan o‘z hissalari doirasida ko‘taradi. Shuningdek, xalqaro ekspertlarning xulosasiga ko‘ra, aksiyadorlik jamiyatlaridagi murakkab korporativ boshqaruv va qat’iy nazorat talablari ham biznes vakillarini boshqaruvi va rasmiylashtirilishi qulayroq bo‘lgan MCHJ shaklida faoliyat yuritishga undamoqda.
